Ninh Bình thúc đẩy phát triển kinh tế xanh gắn với bảo vệ môi trường sinh thái

Phát triển kinh tế xanh đang trở thành xu thế tất yếu trong bối cảnh các địa phương nỗ lực tìm kiếm mô hình tăng trưởng bền vững. Tại Ninh Bình, việc khai thác hợp lý các giá trị cảnh quan thiên nhiên, bảo tồn đa dạng sinh học và thúc đẩy các ngành kinh tế thân thiện với môi trường đang góp phần hình thành mô hình phát triển hài hòa giữa kinh tế và sinh thái.

1. Đặt vấn đề

Trong bối cảnh biến đổi khí hậu, suy giảm tài nguyên thiên nhiên và ô nhiễm môi trường đang trở thành những thách thức lớn đối với quá trình phát triển của nhiều quốc gia, việc chuyển đổi sang mô hình tăng trưởng xanh ngày càng được coi là hướng đi tất yếu nhằm bảo đảm sự hài hòa giữa phát triển kinh tế và bảo vệ môi trường. Kinh tế xanh không chỉ giúp nâng cao hiệu quả tăng trưởng mà còn góp phần bảo tồn tài nguyên thiên nhiên và cải thiện chất lượng sống của con người.

Với lợi thế về cảnh quan thiên nhiên, hệ sinh thái đa dạng cùng nhiều giá trị văn hóa – lịch sử đặc sắc, Ninh Bình đang từng bước định hình chiến lược phát triển kinh tế theo hướng xanh và bền vững. Trong những năm gần đây, địa phương chú trọng khai thác hợp lý các nguồn lực tự nhiên gắn với bảo tồn môi trường sinh thái, qua đó tạo động lực mới cho phát triển kinh tế - xã hội.

Thực tiễn cho thấy, việc thúc đẩy phát triển kinh tế xanh tại Ninh Bình không chỉ mang lại hiệu quả kinh tế mà còn góp phần quan trọng trong bảo vệ hệ sinh thái tự nhiên, bảo tồn đa dạng sinh học và nâng cao giá trị của các danh thắng nổi tiếng của địa phương.

2. Cơ sở lý luận về phát triển kinh tế xanh

Theo Chương trình Môi trường Liên hợp quốc (UNEP), kinh tế xanh là nền kinh tế nâng cao đời sống con người và thúc đẩy công bằng xã hội, đồng thời giảm đáng kể các rủi ro môi trường và sự suy giảm hệ sinh thái. Nền kinh tế này hướng tới mức phát thải thấp, sử dụng hiệu quả tài nguyên thiên nhiên và khuyến khích các hoạt động sản xuất, tiêu dùng bền vững.

Khác với mô hình tăng trưởng truyền thống dựa nhiều vào khai thác tài nguyên thiên nhiên, kinh tế xanh chú trọng việc ứng dụng công nghệ sạch, tiết kiệm năng lượng và phát triển các ngành kinh tế thân thiện với môi trường. Đây được xem là hướng đi quan trọng nhằm giải quyết đồng thời ba mục tiêu: tăng trưởng kinh tế, bảo vệ môi trường và bảo đảm an sinh xã hội.

Trong bối cảnh toàn cầu đang hướng tới phát triển bền vững, việc thúc đẩy kinh tế xanh trở thành một trong những giải pháp quan trọng giúp các địa phương khai thác hiệu quả hơn các nguồn lực tự nhiên, đồng thời hạn chế những tác động tiêu cực đến môi trường.

3. Thực trạng phát triển kinh tế xanh tại Ninh Bình

Những năm gần đây, Ninh Bình đã từng bước chuyển dịch cơ cấu kinh tế theo hướng phát triển bền vững, trong đó chú trọng phát triển các ngành kinh tế dựa trên khai thác hợp lý tài nguyên thiên nhiên gắn với bảo vệ môi trường sinh thái.

Một trong những lĩnh vực đóng vai trò quan trọng trong quá trình này là du lịch sinh thái và du lịch di sản. Với hệ thống danh thắng nổi tiếng, đặc biệt là Quần thể danh thắng Tràng An – Di sản văn hóa và thiên nhiên thế giới, địa phương đã khai thác hiệu quả giá trị cảnh quan thiên nhiên kết hợp với bảo tồn hệ sinh thái.

Theo số liệu của Sở Du lịch Ninh Bình, riêng tháng 12/2023 toàn tỉnh ước đón trên 354 nghìn lượt khách, doanh thu du lịch ước đạt khoảng 471 tỷ đồng. Tính chung cả năm 2023, địa phương đón gần 6,6 triệu lượt khách, tăng hơn 1,7 lần so với năm 2022 và đạt gần 130% so với kế hoạch đề ra. Doanh thu du lịch cả năm ước đạt trên 6.500 tỷ đồng, gấp hơn 2 lần so với năm trước.

Đà tăng trưởng tiếp tục được duy trì trong những năm gần đây. Năm 2025, Ninh Bình đón hơn 19 triệu lượt khách với tổng doanh thu ước đạt trên 21.278 tỷ đồng, vượt kế hoạch đề ra. Những con số này cho thấy tiềm năng lớn của việc phát triển kinh tế xanh gắn với du lịch sinh thái và du lịch di sản tại địa phương.

4. Mối quan hệ giữa kinh tế xanh và bảo vệ môi trường sinh thái

Kinh tế xanh và bảo vệ môi trường sinh thái có mối quan hệ gắn bó chặt chẽ và tác động qua lại lẫn nhau. Khi các hoạt động kinh tế được tổ chức theo hướng thân thiện với môi trường, tài nguyên thiên nhiên sẽ được khai thác hợp lý và bền vững hơn. Ngược lại, việc bảo vệ tốt các hệ sinh thái tự nhiên sẽ tạo nền tảng quan trọng cho phát triển các ngành kinh tế dựa vào thiên nhiên.

Một minh chứng rõ nét là công tác bảo tồn tại Khu bảo tồn thiên nhiên đất ngập nước Vân Long. Khu bảo tồn này sở hữu hệ sinh thái đa dạng với 722 loài thực vật, 100 loài chim, 39 loài động vật, 38 loài bò sát và 43 loài cá, trong đó có 15 loài thực vật nằm trong Sách đỏ Việt Nam.

Việc bảo tồn hệ sinh thái tại đây không chỉ có ý nghĩa quan trọng đối với nghiên cứu khoa học và bảo tồn đa dạng sinh học mà còn tạo điều kiện thuận lợi để phát triển du lịch sinh thái và giáo dục môi trường. Khi được khai thác hợp lý, các giá trị tự nhiên sẽ trở thành nguồn lực quan trọng phục vụ cho phát triển kinh tế bền vững.

5. Giải pháp thúc đẩy phát triển kinh tế xanh tại Ninh Bình

Để tiếp tục phát huy hiệu quả của mô hình kinh tế xanh, Ninh Bình cần triển khai đồng bộ nhiều giải pháp trong thời gian tới.

Trước hết, cần tiếp tục hoàn thiện cơ chế, chính sách nhằm khuyến khích các doanh nghiệp đầu tư vào các ngành kinh tế xanh, đặc biệt là các dự án sử dụng công nghệ sạch, tiết kiệm năng lượng và giảm phát thải. Việc tạo môi trường thuận lợi cho các doanh nghiệp phát triển theo hướng thân thiện với môi trường sẽ góp phần thúc đẩy quá trình chuyển đổi sang mô hình tăng trưởng bền vững.

Bên cạnh đó, địa phương cần đẩy mạnh phát triển du lịch sinh thái và du lịch cộng đồng gắn với bảo tồn thiên nhiên. Việc khai thác hợp lý các giá trị cảnh quan, văn hóa và sinh thái không chỉ giúp nâng cao chất lượng sản phẩm du lịch mà còn tạo sinh kế bền vững cho người dân địa phương.

Ngoài ra, công tác quản lý tài nguyên và bảo vệ môi trường cần được tăng cường thông qua việc nâng cao hiệu quả giám sát, kiểm soát ô nhiễm và sử dụng hợp lý tài nguyên thiên nhiên. Đồng thời, cần đẩy mạnh ứng dụng khoa học – công nghệ trong quản lý môi trường, bảo tồn đa dạng sinh học và phát triển kinh tế xanh.

Cùng với đó, việc nâng cao nhận thức của cộng đồng về bảo vệ môi trường và phát triển bền vững cũng đóng vai trò quan trọng. Khi người dân và doanh nghiệp nhận thức rõ vai trò của môi trường đối với sự phát triển lâu dài, các hoạt động bảo vệ môi trường sẽ được thực hiện một cách chủ động và hiệu quả hơn.

Kết luận: Phát triển kinh tế xanh đang trở thành xu hướng tất yếu trong quá trình phát triển của nhiều địa phương tại Việt Nam. Với lợi thế về tài nguyên thiên nhiên, cảnh quan sinh thái và giá trị di sản đặc sắc, Ninh Bình có nhiều điều kiện thuận lợi để phát triển theo mô hình tăng trưởng xanh.

Thông qua việc khai thác hợp lý các nguồn lực tự nhiên, phát triển các ngành kinh tế thân thiện với môi trường và tăng cường bảo tồn hệ sinh thái, địa phương đang từng bước xây dựng nền kinh tế phát triển bền vững gắn với bảo vệ môi trường sinh thái, góp phần hướng tới mục tiêu phát triển lâu dài trong tương lai.

Tài liệu tham khảo

1. Chương trình Môi trường Liên hợp quốc (UNEP) (2011), Towards a Green Economy: Pathways to Sustainable Development and Poverty Eradication.

2. Tỉnh ủy Ninh Bình (2024), Báo cáo tình hình phát triển kinh tế - xã hội tỉnh Ninh Bình.

3. Sở Du lịch Ninh Bình (2024), Báo cáo thống kê du lịch tỉnh Ninh Bình năm 2023.

4. Ủy ban nhân dân tỉnh Ninh Bình (2023), Báo cáo kết quả thực hiện nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội tỉnh Ninh Bình.

5. Tạp chí Cộng sản (2023), “Phát triển kinh tế xanh gắn với bảo đảm môi trường sinh thái – từ thực tiễn tỉnh Ninh Bình”.

6. Bộ Tài nguyên và Môi trường (2022), Chiến lược bảo vệ môi trường quốc gia đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2050.

Nguyễn Thị Hiền