Liên Hiệp hội Việt Nam: GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ KHAN HIẾM NƯỚC SẠCH TẠI VIỆT NAM - BÀI HỌC TỪ ISRAEL

28/10/2021 5:24:06 CH
Share Bai :

Nước bao phủ khoảng 70% bề mặt trái đất, trong đó: Chỉ khoảng 3% nước trên trái đất là nước ngọt và có thể sử dụng cho ăn uống, sinh hoạt. Khoảng 2/3 lượng nước trên trái đất tồn tại dưới dạng khối băng lớn như sông băng tại 2 cực.

Phần còn lại là nước biển hoặc không thể sử dụng được. Do vậy, hiện nay khoảng 1,1 tỷ người trên thế giới không được tiếp cận với nước sạch và khoảng 2,7 tỷ người sẽ bị thiếu nước ít nhất 1 lần/năm. Bên cạnh việc khan hiếm nguồn nước sạch, điều kiện vệ sinh không đảm bảo cũng ảnh hưởng lớn đến sức khỏe người dân và làm phát sinh một loạt các bệnh liên quan đến nguồn nước như tiêu chảy, dịch tả, thương hàn, v.v. Theo số liệu thống kê, khoảng 2 triệu người, trong đó Nước bao phủ 70% bề mặt trái đất, trong đó: Chỉ khoảng 3% nước trên trái đất là nước ngọt và có thể sử dụng cho ăn uống, sinh hoạt. Khoảng 2/3 lượng nước trên trái đất tồn tại dưới dạng khối băng lớn như sông băng tại 2 cựchầu hết là trẻ em, bị chết hàng năm do mắc bệnh tiêu chảy hoặc bệnh tả.

Một góc nhà máy khử mặn nước biển Hadera - Israel. Ảnh Internet

Israel được biết đến là một quốc gia khởi nghiệp, nơi có nền khoa học kỹ thuật phát triển dựa trên một nền tảng giáo dục tiến bộ với trí tuệ và tinh thần vượt khó tuyệt vời của người Do Thái. Hiện nay, Israel là một trong số các quốc gia có nền nông nghiệp tiên tiến bậc nhất trên thế giới, mặc dù hơn 60% diện tích là sa mạc và chỉ có khoảng 2% diện tích mặt nước. Vậy làm cách nào để quốc gia này có thể quản lý nước phục vụ cho sản xuất nông nghiệp và sinh hoạt, thậm chí còn cung cấp nước cho các quốc gia láng giềng? Trước hết, Israel kiến tạo nên một quốc gia mà mọi người dân đều quý trọng nước. Ở Israel, bên cạnh việc ngay từ nhỏ trẻ em được dạy dỗ và truyền cảm hứng cho việc yêu quý sách và ham đọc sách thì một vấn đề cũng hết sức quan trọng đó là mọi người dân ngay từ khi còn nhỏ đã được giáo dục, dạy dỗ về việc quý trọng nước và tiết kiệm nước. Việc này được tiến hành đồng bộ từ gia đình, nhà trường cho đến xã hội. Điều này thể hiện người dân Israel không phải là dân tộc cực đoan, duy ý chí về tiết kiệm nước mà họ xây dựng nên ý thức chung về sự cần thiết phải tôn trọng và không xem nước là thứ hiển nhiên có trữ lượng vô tận. Bên cạnh đó, trong văn hóa tôn giáo của Israel luôn mang trong mình lòng tôn kính đối với nước dưới dạng mưa và sương. Trong ngôn ngữ Kinh thánh Hebrew của người Do Thái, là tài liệu tràn ngập các từ đề cập đến "nước", điển hình: từ giọt sương được nhắc đến 35 lần, từ lũ xuất hiện 61 lần, từ đám mây xuất hiện 130 lần, đặc biệt từ nước xuất hiện tới 600 lần.

Một góc tổ hợp xử lý nước thải Shafdan. Ảnh Internet

Hai là, ở Israel, nước thuộc sở hữu của toàn dân. Có thể nói đây là vấn đề có ý nghĩa to lớn đối với sự tồn tại và phát triển của Israel. Theo đó, tất cả các nguồn nước sẵn có được phân bổ dựa theo những gì được xem như sử dụng tối ưu nhất. Vào những năm 50 của thế kỷ XX, quốc hội Israel thông qua 3 bộ luật làm nền tảng cho Luật Nước sửa đổi năm 1959. Cụ thể, Luật năm 1955 ban hành cấm tất cả các hành vi khoan lấy nước không có giấy phép ở bất kỳ đâu trên khắp lãnh thổ. Năm 1955 cũng ban hành Luật thứ hai cấm tất cả các hình thức phân phối nước, trừ khi nó được phân phối qua đồng hồ đo nước. Năm 1957, Luật thứ ba ban hành về vấn đề nước mặt, theo đó tất cả nước mặt đều thuộc sở hữu của nhà nước, kể cả nước mưa! Có thể nói hệ thống luật về nước của Israel là điển hình thành công nhất về mô hình chủ nghĩa xã hội đang được thực thi hiện nay trên thế giới.

Ba là, vượt qua mọi khó khăn xây dựng Đường dẫn nước quốc gia. Đây được coi là kỳ tích của Israel. Việc xây dựng đường dẫn nước quốc gia diễn ra trong 25 năm (1939 - 1964), nó được hình thành trước cả khi thành lập nhà nước Do Thái gần 10 năm (1948). Vượt qua rất nhiều khó khăn cả về chính trị, kinh tế và sự khắc nghiệt của môi trường tự nhiên ở vùng Trung Đông, công trình này đã hoàn thành cho thấy giá trị đặc biệt của nó không chỉ nằm ở hệ thống đường ống có chi phí đắt đỏ và phức tạp đơn thuần. Hệ thống này không chỉ cải thiện sự ổn định, khả năng tiếp cận và chất lượng nguồn nước, nó còn là nguồn cảm hứng bất tận cho quốc gia non trẻ của người Do Thái. Đường dẫn nước quốc gia thành công bắt nguồn từ việc Israel biết quy hoạch hệ thống nước quốc gia của mình: quy hoạch, chú trọng công nghệ, ý chí quyết tâm, dám chấp nhận rủi ro đã giúp quốc gia này làm chủ thời tiết và sản xuất dôi dư nước.

Bốn là, hệ thống quản lý nước quốc gia khoa học, hiệu quả. Bên cạnh việc xây dựng hệ thống cấp nước vĩ đại có thể cung cấp cho nhu cầu sản xuất và sinh hoạt, Israel hết sức chú trọng đến vấn đề xây dựng hệ thống quản lý nước cấp quốc gia nhằm nâng cao hiệu quả sử dụng và hạn chế tối đa thất thoát, lãng phí nước. Giá cả cũng là một biện pháp khuyến khích hiệu quả nhất cho mọi người. Chính vì vậy, Israel là một trong những quốc gia có tỷ lệ thất thoát nước thấp nhất thế giới (7%).

Năm là, tiến hành cuộc cách mạng trong nông nghiệp, nhằm sử dụng nước tiết kiệm và hiệu quả nhất. Israel là nước đầu tiên phát minh ra hình thức tưới nhỏ giọt thay cho hình thức tưới ngập truyền thống. Với phương pháp tưới ngập, có tới 50% lượng nước bị thất thoát do bay hơi hoặc thẩm thấu quá mức vào cần thiết vào đất, trong khi với phương pháp tưới nhỏ giọt tỷ lệ này chỉ là 4%. Cách thức tưới nhỏ giọt này giúp Israel tiết kiệm được rất nhiều nước, nhưng quan trọng hơn năng suất của các cây trồng được tưới nhỏ giọt cao hơn hẳn phương pháp tưới nước truyền thống. Ngoài ra, Israel còn lai tạo ra các giống cây tiêu thụ ít nước và cả những cây trồng có thể chịu được nước mặn.

Sáu là, biến nước thải thành nước sạch. Mô tả cho điều này, có thể thấy rõ trong quan điểm của Sandra Shapira - phụ trách quản lý nước Israel: "Thế giới không hề thiếu nước. Thậm chí thế giới còn dư nước, nhưng hầu hết là nước bẩn. Làm sao lọc sạch nước là một thách thức". Chưa có quốc gia nào coi việc tái sử dụng nước thải là nhiệm vụ ưu tiên của quốc gia như Israel. Hơn 85% nước thải của quốc gia này được tái sử dụng. Nước tái tạo đã làm thay đổi bức tranh toàn cảnh của Israel, cho phép quốc gia này không chỉ cung cấp đủ lương thực cho mình mà còn phục vụ xuất khẩu bất kể thời tiết mưa nhiều hay hạn hán.   

Công nghệ tưới nhỏ giọt, phun sương trong sản xuất nông nghiệp. Ảnh Internet

Qua việc tìm hiểu về vấn đề sử dụng và quản lý nước tại Israei, vấn đề đặt ra, Việt Nam có thể học hỏi được gì từ Israel khi mà hai quốc gia có điều kiện khí hậu, thủy văn không giống nhau. Việt Nam là nước thuộc khu vực nhiệt đới gió mùa với lượng nước dồi dào, khác xa với Israel là đất nước với hơn 2/3 diện tích là sa mạc. Nhưng thực tế cho thấy, cùng với sự bùng nổ về dân số, sự phát triển của nền sản xuất cùng với sự biến đổi khí hậu thất thường như những năm vừa qua, Việt Nam đang đối diện với vấn đề thiếu nước sạch và thừa nước ô nhiễm. Với những đợt hạn hán kéo dài tại các tỉnh miền Trung, Tây Nguyên và Đồng bằng Sông Cửu Long thời gian qua cho chúng ta nhìn thấy một bức tranh tổng quát về khủng hoảng nguồn nước mà Việt Nam đang phải đối mặt. Sự suy giảm chất lượng nguồn nước từ các dòng sông đã tác động rất lớn đến sản xuất và sinh kế của người dân. Mặt khác, tình trạng xâm nhập mặn và thời tiết cực đoan gia tăng, tác động của biến đổi khí hậu đang gây lên áp lực rất lớn cho người dân và các cấp chính quyền. Việc này đòi hỏi, một cuộc cách mạng trong việc quản lý và sử dụng nguồn nước ở Việt Nam, điều này thì Israel chính là một mô hình lý tưởng mà chúng ta có thể học tập và vận dụng phù hợp với hoàn cảnh thực tế của mình.

Minh Thanh

  • Tags:
Ý kiến bạn đọc