96 NĂM THÀNH LẬP ĐẢNG CỘNG SẢN VIỆT NAM: TỪ SỰ TẤT YẾU CỦA LỊCH SỬ ĐẾN VAI TRÒ DẪN DẮT TIẾN TRÌNH PHÁT TRIỂN DÂN TỘC TRONG THỜI ĐẠI MỚI

MTXH - Ngày 3 tháng 2 năm 1930, tại Cửu Long (Hương Cảng, Trung Quốc), Đảng Cộng sản Việt Nam được thành lập dưới sự chủ trì của lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc thông qua việc hợp nhất ba tổ chức cộng sản. Sự kiện này đánh dấu một bước ngoặt có ý nghĩa quyết định trong lịch sử dân tộc, chấm dứt cuộc khủng hoảng kéo dài về đường lối cứu nước và giai cấp lãnh đạo cách mạng Việt Nam từ đầu thế kỷ XX. Bài viết nhằm phân tích một cách hệ thống vai trò lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam qua các giai đoạn lịch sử, đồng thời làm rõ ý nghĩa của 96 năm xây dựng và phát triển trong bối cảnh đất nước hiện nay.

Cuối thế kỷ XIX và đầu thế kỷ XX, Việt Nam chịu ách đô hộ của thực dân Pháp trong điều kiện xã hội phong kiến từng bước suy yếu và tan rã. Trong bối cảnh đó, nhiều phong trào yêu nước đã ra đời dưới sự dẫn dắt của các sĩ phu và chí sĩ tiêu biểu như phong trào Đông Kinh Nghĩa Thục, Đông Dương Quang Phục Hội cùng nhiều cuộc đấu tranh vũ trang khác. Tuy nhiên, do hạn chế về cơ sở tư tưởng, phương thức tổ chức và sự thiếu thống nhất về đường lối chiến lược, các phong trào này đều không đạt được mục tiêu giải phóng dân tộc. Thực tiễn đó cho thấy cách mạng Việt Nam lâm vào tình trạng khủng hoảng sâu sắc về giai cấp lãnh đạo, đặt ra yêu cầu khách quan về sự xuất hiện của một lực lượng chính trị mới có đủ bản lĩnh và tầm nhìn lịch sử.

Việc thành lập Đảng Cộng sản Việt Nam là kết quả của quá trình kết hợp chủ nghĩa Mác – Lênin với phong trào công nhân và phong trào yêu nước Việt Nam. Sự hợp nhất ba tổ chức cộng sản đã tạo nên một trung tâm lãnh đạo thống nhất, chấm dứt tình trạng phân tán về tổ chức và hành động trong phong trào cách mạng. Kể từ đây, cách mạng Việt Nam lần đầu tiên có được một chính đảng chân chính, đủ năng lực hoạch định đường lối cách mạng đúng đắn, lãnh đạo nhân dân đấu tranh vì mục tiêu độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội.

Dưới sự lãnh đạo của Đảng, Cách mạng Tháng Tám năm 1945 đã giành thắng lợi, khai sinh nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa, mở ra kỷ nguyên mới trong lịch sử dân tộc — kỷ nguyên độc lập dân tộc và từng bước đi lên chủ nghĩa xã hội. Tiếp đó, trong hai cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp và đế quốc Mỹ kéo dài suốt 30 năm (1945–1975), Đảng đã lãnh đạo toàn dân tộc vượt qua những thử thách mang tính sống còn. Thắng lợi của cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước năm 1975 đã hoàn thành sự nghiệp thống nhất đất nước, khẳng định vai trò lãnh đạo và năng lực chiến lược của Đảng trong việc phát huy sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc gắn với sự ủng hộ của lực lượng tiến bộ trên thế giới.

Bước sang thời kỳ hòa bình, Đại hội VI của Đảng (tháng 12 năm 1986) đã đề ra đường lối đổi mới toàn diện, đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế – xã hội trong bối cảnh đất nước đứng trước nhiều khó khăn, thách thức. Đường lối đổi mới thể hiện rõ bản lĩnh chính trị, năng lực tự điều chỉnh và khả năng thích ứng của Đảng trước những biến đổi của thực tiễn. Qua gần 40 năm thực hiện, công cuộc đổi mới đã đạt được nhiều thành tựu quan trọng, góp phần thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, cải thiện đời sống nhân dân và từng bước nâng cao vị thế của Việt Nam trên trường khu vực và quốc tế.

Nhìn lại chặng đường 96 năm xây dựng và trưởng thành, có thể khẳng định Đảng Cộng sản Việt Nam luôn giữ vai trò trung tâm lãnh đạo trong hầu hết các giai đoạn phát triển quan trọng của đất nước. Từ lãnh đạo cách mạng giải phóng dân tộc, tổ chức các cuộc kháng chiến trường kỳ, đến chỉ đạo sự nghiệp đổi mới và phát triển kinh tế – xã hội, Đảng không ngừng thể hiện năng lực hoạch định đường lối phù hợp với yêu cầu của từng thời kỳ lịch sử. Trong đó, công tác xây dựng, chỉnh đốn Đảng, phòng chống suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống được xác định là một trong những nhân tố then chốt nhằm giữ vững uy tín và vai trò cầm quyền của Đảng.

Trong bối cảnh hiện nay, khi đất nước tiếp tục triển khai các định hướng phát triển mới theo tinh thần các nghị quyết của Đảng, việc kỷ niệm 96 năm thành lập Đảng không chỉ mang ý nghĩa ôn lại truyền thống lịch sử vẻ vang mà còn là dịp để củng cố niềm tin, khơi dậy trách nhiệm của toàn xã hội đối với sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc. Các hoạt động kỷ niệm được tổ chức nhân dịp này góp phần tôn vinh những giá trị lịch sử bền vững, đồng thời lan tỏa tinh thần đoàn kết, thống nhất trong toàn Đảng, toàn dân và toàn quân.

Trong bối cảnh năm 2026, khi đất nước đang triển khai thực hiện Nghị quyết Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng, việc kỷ niệm 96 năm thành lập Đảng không chỉ mang ý nghĩa ôn lại truyền thống lịch sử vẻ vang mà còn là dịp để củng cố niềm tin, khơi dậy trách nhiệm của toàn xã hội đối với sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc. Các hoạt động kỷ niệm được tổ chức nhân dịp này góp phần tôn vinh những giá trị lịch sử bền vững, đồng thời lan tỏa tinh thần đoàn kết, thống nhất trong toàn Đảng, toàn dân và toàn quân.

Có thể khẳng định, 96 năm xây dựng và phát triển của Đảng Cộng sản Việt Nam là hành trình gắn liền với sự trưởng thành và vươn lên của dân tộc trong những bước ngoặt lớn của lịch sử. Trước yêu cầu phát triển bền vững trong giai đoạn mới, việc tiếp tục phát huy truyền thống vẻ vang, giữ vững vai trò lãnh đạo của Đảng có ý nghĩa quyết định đối với mục tiêu xây dựng một nước Việt Nam hòa bình, độc lập, giàu mạnh và văn minh.

Hữu Hảo - Đàm Thị Trúc Quỳnh