VỀ NƠI ĐỊA ĐẦU TỔ QUỐC

Cột cờ Lũng Cú nơi địa đầu của Tổ Quốc

Chiếc xe du lịch giường nằm hạng thương gia chạy mải miết trong đêm cuối xuân Bính Ngọ đến rạng sáng hôm sau mới dừng lại khách sạn Như Ý, phường Hà Giang, tỉnh Tuyên Quang. Đoàn chúng tôi có hai cô giáo Cao Thiên ở thành phố Hồ Chí Minh và Trương Vịnh ở Quảng Trị, cả hai đều lần đầu đặt chân đến nơi địa đầu tổ quốc nên có chút bỡ ngỡ.

- Tuổi các chị cũng ngót bát tuần rồi mà hăng dữ vậy. Tôi nói vui thăm dò, nghe đến đó chị Thiên phản ứng ngay.

- Ủa sao chú kỳ vậy ta, đi cao nguyên Đồng Văn là chuyến đi trong đời. Chuyến đi này của chị em tôi cũng mãn nguyện lắm đó. Mọi người đang loay hoay bốc dỡ hành lý trên xe xuống bỗng xuất hiện hai thanh niên còn khá trẻ.

- Ôi! Xin chào. Dạ được phép cho cháu hỏi các cô chú có phải từ miền trung ra không ạ. Hướng dẫn viên người H’Mông tự giới thiệu là Sùng Mi Súa đon đả bằng giọng lơ lớ pha chút âm hưởng của gió núi miền biên cương nghe mộc mạc chân chất lại rất dễ gần.

- Đúng rồi! Chào các bạn miền Đông Bắc. Tôi đáp nhanh, mỉm cười bắt tay Súa và nhìn nhau trìu mến thân thiện. Sau khi xếp đặt hành lý của mọi người lên xe thật gọn gàng, tài xế Phạm Văn Huy hồ hởi bắt chuyện ngay: “Các cô chú ra thưởng ngoạn thiên nhiên kỳ vĩ của miền Đông Bắc mùa này vui lắm. Tuy không phải mùa hoa Tam giác mạch, nhưng thời tiết lại vô cùng mát mẻ”. Huy nói tiếp: Đường lên cao nguyên đá Đồng Văn tuy có lắm dốc nhiều đèo, đường quanh co gấp khúc, chênh vênh trên triền núi đá tai mèo, nhưng các cô chú cứ yên tâm, bọn cháu chạy xe trên này thường xuyên như cơm bữa, quen từng cung đường, mỗi khúc cua vách đá nên tay lái cũng tàm tạm không kém nhiều so với mấy tay “lái lụa” dưới thủ đô. Câu chuyện của Huy dội vào tâm trạng mỗi người khiến chúng tôi ai cũng vui và hào hứng đón chờ những điều kỳ diệu phía trước. Những cơn mưa đầu hạ mấy tuần trước làm cho con sông Miện đục ngầu giận dữ đang cuộn chảy vào sông Lô như muốn tâm sự điều gì. Theo nghĩa Hán Việt thời nhà Lý sông Miện chảy vào sông Lô “sông nhỏ chảy vào sông lớn” dịch ra là Hà Giang. Trước khi sáp nhập với Tuyên Quang, Hà Giang là một trong tỉnh địa đầu tổ quốc, có điểm xuất phát kinh tế thấp nhất so với các tỉnh miền Tây Bắc, với diện tích tự nhiên 7.927,55km², dân số khoảng 944.083 người. Hà Giang có 19 dân tộc cùng sinh sống, trong đó các dân tộc thiểu số chiếm 90%. Cộng đồng người dân tộc chủ yếu H’Mông, Dao, Tày, Lô Lô, Pà Thẻn, La Chí... Trong đó, người H’Mông chiếm khoảng 32 - 34% tập trung nhiều các huyện phía Bắc như Đồng Văn, Yên Minh, Mèo Vạc và Quản Bạ. Từ lâu, đời sống kinh tế, thu nhập mưu sinh của đồng bào các dân tộc trong tỉnh chủ yếu dựa vào sản xuất nông - lâm nghiệp, trọng tâm là trồng trọt lúa, ngô, các loại hoa màu trên nương rẫy, triền núi cao. Trước khi sáp nhập tỉnh thu nhập GRDP toàn tỉnh đạt 35.800 tỷ đồng, thu nhập bình quân đầu người đạt 37,94 triệu đồng/năm. Kinh tế - xã hội Hà Giang chậm phát triển đã được Đảng bộ, chính quyền địa phương chỉ rõ những nguyên nhân cơ bản đó là: Cơ chế quản lý dập khuôn máy móc, địa hình chia cắt, giao thông khó khăn, mặt khác trình độ người lao động chưa qua đào tạo chiếm 60 - 70%. Đáng chú ý cuộc chiến tranh xâm lược biên giới năm 1979 tàn phá nặng nề, để lại hậu quả tổn thất lớn cho nền kinh tế - xã hội của tỉnh.

Núi Đôi - Tam Sơn Quảng Bạ

Ngày 01/7/2025, thực hiện Nghị quyết của Quốc hội, Hà Giang sáp nhập với Tuyên Quang đã mở rộng không gian kết nối vùng du lịch cho địa phương, thực hiện công cuộc đổi mới do Đảng khởi xướng và xây dựng phong trào nông thôn mới, trong những năm gần đây kinh tế - xã hội và diện mạo nông thôn đã được thay đổi rõ rệt, đời sống của đồng bào các dân tộc trong tỉnh đã có bước cải thiện rõ rệt. Năm 2010 công viên địa chất toàn cầu, cao nguyên đá Đồng Văn được UNESCO công nhận có diện tích khoảng 2.356km². Đây là thuận lợi lớn tạo điều kiện thuận lợi để Tuyên Quang ngày nay phát triển kinh tế du lịch theo hướng kinh tế du lịch vùng sinh thái - di sản có độ bền vững chắc. Năm 2010 khách du lịch nội địa và quốc tế đến Đồng Văn từ 2000 người tăng lên 2,2 triệu khách năm 2022. Tính đến năm 2025 lượng khách du lịch đến thắng cảnh thưởng ngoạn cao nguyên đá Đồng Văn đã tăng lên 3,5 triệu người. Như vậy, tín hiệu mừng cho kinh tế du lịch Tuyên Quang đang ngày càng phát triển. Chúng tôi đến Quản Bạ - cửa ngõ đầu tiên của cao nguyên đá Đồng Văn được mệnh danh “Đà Lạt miền Đông Bắc”, bởi khí hậu trong lành mát mẻ, khung cảnh thiên nhiên hùng vĩ, nên thơ. Từ trên cao cổng trời Quản Bạ được ngắm núi đôi một tuyệt phẩm tạo hóa ban tặng cho thị trấn Tam Sơn nói riêng và Quản Bạ núi chung. Phong cảnh kỳ vĩ độc đáo hiếm có. Tương truyền ngày xưa có chàng trai H’Mông tuấn tú có tài thổi kèn môi, tiếng kèn môi của chàng réo rắt như tiếng suối reo, thánh thót như con chim rừng, du dương bay bổng làm say lòng một tiên nữ có tên Hoa Đào trên thượng giới, nàng đã trốn xuống hạ giới phàm trần tìm sống cùng chàng trai người H’Mông, sinh được cậu con trai kháu khỉnh. Hạnh phúc đôi lứa không kéo dài được bao lâu khi Ngọc Hoàng phát hiện, bắt Hoa Đào về trời. Với tình yêu trong sáng, tình mẫu tử, tiên nữ Hoa Đào vì thương con khát dòng sữa mẹ đã để lại đôi nhũ của mình cho con, sau trở thành đôi ngọn núi tròn trịa tựa như đôi bầu sữa mẹ mà người trần gọi là núi đôi hay núi Cô Tiên. Nước mắt Hoa Đào chảy ròng theo năm tháng đã biến thành dòng sông Miện bao quanh vùng Tam Sơn, tạo nên một miền đất phì nhiêu quanh năm hoa trái xen kẽ các thửa ruộng bậc thang với khí hậu trong lành, tạo nên một bức tranh thiên nhiên huyền bí. Tuyên Quang có vô số điểm du lịch hấp dẫn, tuy nhiên, sự lựa chọn của du khách thường tập trung vào các địa danh nổi tiếng được ngành du lịch trong nước và UNESCO ghi nhận như: Rừng thông Yên Minh, dốc Thẩm Mã cửa ngõ Đồng Văn, phó các và thung lũng Sủng Là, dinh thự Vua Mèo ở Sà Phìn (Đồng Văn). Cột cờ Lũng Cú, làng Lô Lô Chải (xã Lũng Cú - Đồng Văn) và phố cổ Đồng Văn hàng trăm năm tuổi. Ngoài ra điểm nhấn trong thưởng ngoạn danh thắng thiên nhiên Tuyên Quang lữ khách không thể bỏ qua - đó là đèo Mã Pì Lèng một trong tứ đại đỉnh đèo đẹp nhất Việt Nam có sông Nho Quế và hẻm Tu Sản sâu nhất Đông Nam Á khoảng 1.500m.

Các Thầy, Cô miền Trung thăm nơi địa đầu Tổ Quốc

Chúng tôi như bị thôi miên trước phong cảnh hùng vĩ và huyền ảo của điệp trùng núi liền núi ôm ấp trong mây và rừng đá tai mèo sắc lẹm - những địa danh đi cùng năm tháng, những danh thắng sống mãi với thời gian như: Làng Lô Lô Chải, nhà xây bằng đất trình tường mái lợp ngói âm dương được tổ chức thế giới công nhận “Làng văn hóa du lịch” tốt nhất thế giới năm 2025. Ruộng lúa bậc thang Hàng Su Phì, cột cờ Lũng Cú, phố cổ Đồng Văn với những món ăn đặc sản của người Mông đã trở thành ghi ner trong văn hóa ẩm thực người Việt. Ngót hai trăm ki lô mét từ phường Hà Giang chúng tôi dừng chân thưởng ngoạn trên đỉnh đèo Mã Pì Lèng - một trong kiệt tác thiên nhiên bên dòng Nho Quế xinh đẹp, đây cũng là chặng cuối cùng trong những ngày vượt núi băng đèo trên vùng đất biên cương địa đầu tổ quốc của chuyến đi đầy thú vị và ý nghĩa mà chúng tôi được trải nghiệm. Chia tay miền đất thiêng – một vùng kỳ quan thiên nhiên tạo hóa, chúng tôi càng thêm ngưỡng mộ ý chí kiên cường “Sống bám đá, chết hóa đá trở thành bất tử” của những người lao động đang ngày đêm giữ cho tổ quốc mãi bình yên./.

Hà Giang, tháng 3 năm 2026

   Ghi chép của Nhà báo Việt Khoa