TP. Hồ Chí Minh đặt mục tiêu hơn 90% rác sinh hoạt được xử lý bằng công nghệ mới

TP. Hồ Chí Minh sẽ triển khai đồng loạt các giải pháp kiểm soát ô nhiễm, nâng tỷ lệ thu gom - xử lý nước thải đô thị, tăng tái chế rác và thúc đẩy năng lượng tái tạo. Đáng chú ý, Thành phố dự kiến dành khoảng 26.969 tỷ đồng cho chuyển đổi công nghệ các nhà máy xử lý chất thải, từng bước giảm phụ thuộc vào chôn lấp.

Kiểm soát nguồn phát thải lớn, nâng tỷ lệ xử lý nước thải

UBND TP.HCM vừa ban hành Kế hoạch triển khai Chương trình Bảo vệ môi trường trên địa bàn Thành phố giai đoạn 2026-2030 trong năm 2026. Đây được xem là bước khởi đầu nhằm cụ thể hóa các mục tiêu bảo vệ môi trường trong giai đoạn mới, đồng thời tiếp tục nâng chất những kết quả đạt được trong thời gian qua.

Theo kế hoạch, trong năm 2026, TP.HCM tập trung thực hiện 3 nhóm mục tiêu với 19 chỉ tiêu cụ thể, bao phủ từ phòng ngừa, kiểm soát ô nhiễm đến xử lý chất thải, thích ứng với biến đổi khí hậu và giảm phát thải khí nhà kính.

Nhóm mục tiêu đầu tiên tập trung vào phòng ngừa và kiểm soát các tác động tiêu cực đến môi trường. Thành phố đặt mục tiêu diện tích đất nông nghiệp sản xuất hữu cơ đạt trên 2,5%, đồng thời yêu cầu 100% đối tượng thuộc diện phải quan trắc nước thải, khí thải tự động, liên tục được lắp đặt thiết bị và truyền dữ liệu về cơ quan quản lý.

Đây là một trong những hướng đi nhằm chuyển công tác quản lý môi trường từ xử lý hậu quả sang chủ động giám sát và cảnh báo sớm các nguy cơ ô nhiễm.

Ở nhóm giải quyết các vấn đề môi trường trọng điểm, TP.HCM đặt mục tiêu kiểm soát 100% nguồn phát thải khí lớn có nguy cơ gây ô nhiễm cao. Tỷ lệ nước thải đô thị được thu gom, xử lý dự kiến đạt khoảng 30%.

Đối với chất lượng nguồn nước, Thành phố phấn đấu có trên 85% điểm quan trắc thuộc lưu vực sông Đồng Nai đạt chất lượng từ mức trung bình trở lên. Đồng thời, 100% chất thải y tế và chất thải nguy hại phải được xử lý theo quy định.

Đặc biệt, TP.HCM đặt mục tiêu trên 90% rác thải sinh hoạt được tái chế, xử lý bằng công nghệ mới, cho thấy định hướng giảm dần phương thức xử lý truyền thống, tăng thu hồi tài nguyên từ chất thải.

Ảnh minh họa.

Hơn 26.000 tỷ đồng cho chuyển đổi công nghệ xử lý rác

Để hiện thực hóa các mục tiêu trên, Thành phố xác định quản lý chất thải theo hướng giảm phát sinh, tăng tái sử dụng, tái chế và thu hồi tài nguyên là một trong những nhiệm vụ trọng tâm.

TP.HCM sẽ đầu tư các trạm trung chuyển, mở rộng dịch vụ thu gom, triển khai phân loại chất thải rắn sinh hoạt tại nguồn và tổ chức thu gom chất thải nguy hại từ hộ gia đình.

Song song đó, các nhà máy xử lý chất thải sẽ từng bước được chuyển đổi công nghệ theo hướng hiện đại, giảm chôn lấp và tăng khả năng tái chế, thu hồi tài nguyên.

Quy mô nguồn lực dành cho lĩnh vực này đáng chú ý. Trong kế hoạch, Thành phố dự kiến đầu tư khoảng 4.160 tỷ đồng cho hạ tầng trạm trung chuyển chất thải rắn và khoảng 26.969 tỷ đồng cho chuyển đổi công nghệ các nhà máy xử lý chất thải.

Ngoài ra, chương trình còn bố trí nguồn lực đáng kể cho hoạt động quan trắc môi trường, với khoảng 794,10 tỷ đồng dành cho nâng cao năng lực quan trắc môi trường và 984,64 tỷ đồng cho chương trình quan trắc chất lượng môi trường giai đoạn 2026-2030.

Những khoản đầu tư này cho thấy bài toán môi trường của TP.HCM không chỉ dừng ở việc thu gom rác mà đang được tiếp cận theo chuỗi, từ giám sát - thu gom - phân loại - xử lý - tái chế và thu hồi tài nguyên.

Một trọng tâm khác của kế hoạch là phòng ngừa, kiểm soát ô nhiễm và cải thiện chất lượng môi trường đối với nước mặt, nước dưới đất, môi trường biển, không khí và đất.

Thành phố sẽ đầu tư hệ thống thu gom, xử lý nước thải; cải tạo các tuyến kênh, sông, rạch; kiểm soát nguồn thải từ khu công nghiệp, cơ sở sản xuất và bệnh viện.

Trong lĩnh vực không khí, TP.HCM định hướng phát triển hệ thống quan trắc tự động, đồng thời tăng cường kiểm soát bụi từ hoạt động xây dựng, khí thải giao thông và các nguồn phát thải lớn.

Các cơ sở gây ô nhiễm nghiêm trọng hoặc không bảo đảm yêu cầu về hệ thống xử lý chất thải sẽ bị xử lý, di dời hoặc chấm dứt hoạt động theo quy định.

Ở góc độ phát triển kinh tế, Thành phố cũng đặt mục tiêu giảm thiểu tác động môi trường từ quá trình đô thị hóa và hoạt động sản xuất - kinh doanh. Các yêu cầu về bảo vệ môi trường sẽ được lồng ghép vào quy hoạch, đồng thời kiểm soát chặt các dự án có nguy cơ gây ô nhiễm cao.

TP.HCM cũng thúc đẩy chuyển đổi xanh trong công nghiệp, phát triển công viên, cây xanh, bảo vệ rừng và tăng cường năng lực phòng, chống cháy rừng.

Đẩy mạnh số hóa quản lý môi trường

Không chỉ tập trung vào hạ tầng và công nghệ, kế hoạch của TP.HCM dành một nhóm mục tiêu riêng cho thích ứng với biến đổi khí hậu và giảm phát thải khí nhà kính.

Thành phố đặt mục tiêu duy trì tỷ lệ che phủ rừng ở mức 10,74%, đồng thời phấn đấu tỷ lệ năng lượng tái tạo trong cung ứng và tiêu thụ điện đạt khoảng 15%.

Một chỉ tiêu đáng chú ý khác là nâng cao sự tham gia của cộng đồng. Người dân khu vực đô thị được định hướng tiếp cận đầy đủ thông tin về bảo vệ môi trường, biến đổi khí hậu, bảo tồn thiên nhiên và đa dạng sinh học.

TP.HCM phấn đấu tỷ lệ người dân thực hiện các hành vi bảo vệ môi trường trong đời sống hằng ngày đạt 90% ở khu vực đô thị và 80% ở khu vực nông thôn.

Mục tiêu này cho thấy chuyển đổi xanh không chỉ được đặt trên vai cơ quan quản lý hay doanh nghiệp mà còn hướng tới thay đổi hành vi của người dân, từ phân loại rác, tiết giảm chất thải đến sử dụng tài nguyên hiệu quả hơn.

Để nâng cao hiệu quả thực thi, Thành phố xác định 5 nhóm giải pháp, gồm hoàn thiện cơ chế, chính sách và năng lực thực thi pháp luật; tăng cường tuyên truyền, nâng cao nhận thức cộng đồng; đa dạng hóa nguồn lực đầu tư; đẩy mạnh nghiên cứu khoa học, ứng dụng công nghệ và chuyển đổi số; đồng thời tăng cường hợp tác khu vực, liên vùng và quốc tế.

Đáng chú ý, TP.HCM định hướng xây dựng cơ sở dữ liệu môi trường thống nhất, số hóa thông tin và ứng dụng trí tuệ nhân tạo, điện toán đám mây, Internet vạn vật trong quan trắc, dự báo và kiểm soát ô nhiễm.

Theo đó, quản lý môi trường được kỳ vọng chuyển mạnh từ phương thức kiểm tra, xử lý theo từng vụ việc sang mô hình quản trị dựa trên dữ liệu, có khả năng giám sát liên tục và cảnh báo sớm.

Nguồn lực thực hiện chương trình sẽ được huy động từ ngân sách nhà nước, vốn ODA, các khoản tài trợ trong và ngoài nước, vốn doanh nghiệp cùng các nguồn vốn hợp pháp khác.

Các sở, ngành, địa phương và tổ chức liên quan được giao trách nhiệm triển khai nhiệm vụ theo phân công. Kết quả thực hiện năm 2026 và phương hướng nhiệm vụ năm 2027 phải được gửi về Sở Nông nghiệp và Môi trường trước ngày 10/11/2026 để tổng hợp, báo cáo UBND Thành phố trước ngày 20/12/2026.

Với hàng loạt chỉ tiêu cụ thể cùng nguồn lực đầu tư lớn cho quan trắc, xử lý chất thải và hạ tầng môi trường, kế hoạch năm 2026 được kỳ vọng tạo nền tảng để TP.HCM tiến sâu hơn vào mô hình đô thị xanh, kinh tế tuần hoàn và tăng trưởng bền vững trong giai đoạn 2026-2030.

Lê Minh