TP Phan Thiết (Bình Thuận): Phát triển kinh tế gắn với Bảo vệ môi trường cần lắng nghe ý kiến của người dân

Môi trường là nền tảng cho phát triển, ngược lại phát triển kinh tế tạo điều kiện cho cải thiện và bảo vệ môi trường (BVMT), nâng cao chất lượng môi trường, cải thiện cuộc sống. Tuy nhiên, thực tế hiện nay, tăng trưởng kinh tế khiến cho tình trạng ô nhiễm môi trường ngày càng gia tăng.

Ngay từ năm 1998, Bộ Chính trị, Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam đã ra Chỉ thị số 36-CT/TW về “Tăng cường công tác BVMT trong thời kỳ công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước”. Ngay những dòng đầu tiên, Chỉ thị đã nêu rõ: “BVMT là một vấn đề sống còn của đất nước, của nhân loại; là nhiệm vụ có tính xã hội sâu sắc, gắn liền với cuộc đấu tranh xóa đói giảm nghèo ở mỗi nước, với cuộc đấu tranh vì hòa bình và tiến bộ trên phạm vi toàn thế giới”. Luật Bảo vệ môi trường năm 2020 đã bổ sung, sửa đổi và hoàn thiện hơn đối với các công cụ kinh tế cho BVMT nhằm đáp ứng nhu cầu thực tiễn để điều chỉnh hành vi của tổ chức, cá nhân gây ra thiệt hại cho môi trường và được hưởng lợi từ môi trường dựa trên những nguyên tắc của thị trường. Bên cạnh đó, những cơ chế tài chính khác được hoàn thiện, bổ sung thêm trong Luật BVMT 2020 như quỹ BVMT, mua sắm xanh, tín dụng xanh, trái phiếu xanh để tạo ra một cơ chế khá đầy đủ hướng đến mọi hoạt động sản xuất kinh doanh trên thị trường và người dân có ý thức, trách nhiệm trong việc BVMT thông qua các công cụ kinh tế và cơ chế tài chính.

Từ năm 2008 đến nay, những nhà máy sản xuất bột cá tại Cụm công nghiệp Phú Hài – Phan Thiết liên tục xả khói thải, bụi đen, nước thải chưa quan xử lý ra môi trường khiến cuộc sống người dân sinh sống tại thôn Ung Chiếm (Hàm Thắng, Hàm Thuận Bắc, Bình Thuận) “khốn khổ” vì ô nhiễm môi trường.

Cuộc sống “chật vật” vì ô nhiễm: Nhằm phát triển kinh tế tại Phú Hài, Phan Thiết; UBND tỉnh Bình Thuận đã xây dựng cụm công nghiệp Phú Hài – Phan Thiết nhằm đưa các cơ sở sản xuất nước mắn truyền thống về để phát triển ngành nghề tập trung thời gian đó môi trường xung quanh vẫn ổn định không gây ô nhiễm đến nhân dân khu vực. Tuy nhiên, đến năm 2008 thì cụm CN Phú Hài – Phan Thiết mở rộng diện tích và đưa các nhà máy Bột cá về sản xuất như: Nhà máy chế biến bột cá Kim Long của Công ty Cổ phần Chế biến bột cá Kim Long; Nhà máy chế biến bột cá Kim Đào của Công ty TNHH Thức Ăn Gia Súc Kim Đào; Cơ sở chế biến bột cá Ánh Vinh của Doanh nghiệp tư nhân Ánh Vinh,… từ thời điểm này thì môi trường xung quanh địa phương trở nên rất ô nhiễm bởi khói thải, bụi đen của chất đốt và đặc biệt mùi cá rất thối bay xa hàng Km từ các nhà máy này xả thải ra môi trường.

Đơn thư hộ dân tại thôn Ung Chiếm Hàm Thắng, Hàm Thuận Bắc, Bình Thuận "kêu cứu" vì khu vực sinh sống bị ô nhiễm môi trường nghiêm trọng do các cơ sở sản xuất bột cá xả thải không đúng qui định.

“Từ ngày các công ty sản xuất bột cá đi vào hoạt động, người dân thôn Ung Chiếm chúng tôi phải sống chung với mùi hôi thối, bụi mịn, khí thải,… từ cơ sở chế biến bột cá Kim Long, Kim Đào; Ánh Vinh. Ngày ngày các cơ sở này đều xả khí thải màu đen, bụi đen, bụi mịn của chất đốt từ trấu, củi ... và đặc biệt là mùi hôi thối nồng nặc do cá chết, chất thải sản xuất bột cá ra môi trường mà không qua xử lý. Vì vậy, khu vực dân cư xung quanh đang bị ô nhiễm không khí, nguồn nước, đất trầm trọng, gây ảnh hưởng nặng nề đến sinh hoạt, cuộc sống, sức khỏe của chúng tôi” Ông H.V.T - người dân thôn Ung Chiếm phán ánh.

Đáng nói, từ khi các công ty này hoạt động, sức khỏe của người dân sinh sống từ trẻ nhỏ đến người lớn tuổi “đi xuống” với các bệnh đau đầu, chóng mặt, bệnh về đường hô hấp, dị ứng,…

Các cơ sở này ngày đêm liên tục xả thải khói đen ra môi trường, kèm theo đó là mùi hôi khó chịu trong quá trình chế biến nguyên liệu sản xuất bộ cá.

“Tới bữa cơm gia đình cũng phải đóng chặt cửa để giảm bớt mùi. Các vật dụng trong gia đình, khắp nơi từ mùng, mền, chiếu, gối, khăn mặt đều bốc mùi khí thải của các nhà máy này. Không chỉ thế, nhà tôi cách cụm công nghiệp chỉ khoảng 300m nhưng ngày nào cũng phải vệ sinh nhà, lau chùi nhà cửa, vật dụng thường xuyên, nếu 1 thời gian ngắn không lau dọn thì bui đen bám đầy bàn ghế, kệ tủ, sàn nhà.” bà N.T.N.T – người dân thôn Ung Chiếm bức xúc nói.

Người dân khốn khổ vì ô nhiễm: Nhiều năm nay, người dân tại thôn Ung Chiếm phản ánh về tình trạng xả thải chất thải độc hại ra môi trường của Nhà máy chế biến bột cá Kim Long; Nhà máy chế biến bột cá Kim Đào; Cơ sở chế biến bột cá Ánh Vinh đến các cơ quan chức năng, thế nhưng, hiện nay vụ việc vẫn chưa giải quyết dứt điểm khiến người dân vẫn phải sống chung với tình trạng ô nhiễm không khó, nguồn nước. Theo người dân cơ sở chế biến bột cá Kim Long, Nhà máy chế biến bột cá Kim Đào; Cơ sở chế biến bột cá Ánh Vinh ngày đêm liên tục xả khí thải bụi đen, bụi mịn... phía sau các nhà máy này là con kênh dài có màu đen, mùi hôi thối nồng nặc, ruồi bọ bu đầy,…

Phía sau những cơ sở chế biến bột cá Kim Long; Kim Đào, Ánh Vinh là con kênh đã chuyển nước màu đen bốc mùi hôi thối.

Theo đó, những ngày tháng 8 – 9/2023, khi sử dụng thiết bị đo bụi mịn PM2.5 trong thời gian các cơ sở chế biến bột cá Kim Long, Nhà máy chế biến bột cá Kim Đào; Cơ sở chế biến bột cá Ánh Vinh đang hoạt động, kết quả cho thấy: tại nhà người dân sinh sống cách các nhà máy sản xuất bột cá khoảng 800 m đo được kết quả 175 µg/m³; khoảng cách từ 400 – 500m là 190-260 µg/m³; khoảng 50m đo được là 320-409 µg/m³.

Trong khí đó, "Khí thải độc hại" bao gồm bụi mịn PM2.5 thì Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) đã đưa ra khuyến cáo và hướng dẫn về bụi mịn PM2.5 (hạt bụi mịn có đường kính ít hơn hoặc bằng 2.5 micromet) là Nguy hại cho sức khỏe con người. Bụi mịn PM2.5 có thể xâm nhập sâu vào Phổi và Hệ thống hô hấp, gây ra nhiều vấn đề về sức khỏe như Viêm nhiễm phổi, tăng nguy cơ mắc các bệnh Tim mạch, Đột quỵ cao và ảnh hưởng trực tiếp đến sức đề kháng của cơ thể trước các bệnh tật khác. Mức an toàn hàng ngày hay ngưỡng chịu đựng trong hệ thống AQI (Air Quality Index) các mức:

- Từ 0 đến 50 µg/m³ được coi là "Tốt" cho sức khỏe.

- Từ 51 đến 100 µg/m³ có thể gọi là "trung bình"

- Từ 101 µg/m³ trở lên có thể coi là "kém chất lượng". Khi nồng độ PM2.5 vượt quá 100 µg/m³ nguy cơ đối với sức khỏe tăng cao.

- Trên 150 µg/m³ là mức độ "Nguy hiểm".

15 năm nay người dân sinh sống trong khu vực gần Cụm Công nghiệp Phú Hài - Phan Thiết phải chịu cảnh các nhà máy sản xuất bột cá xả khói đen, bụi từ khí đốt chưa qua xử lý ra môi trường, gây ra tình trạng nồng độ khí thải nguy hiểm cao, ảnh hưởng nặng nề đến sức khỏe của người dân.

Với các kết quả đo được, người dân nơi đây phải hứng chịu sự ô nhiễm môi trường đã khiến cuộc sống dân cư thôn Ung Chiếm cũng như các hộ dân vùng lân cận bị đảo lộn bởi ô nhiễm môi trường trầm trọng.

Bên cạnh đó, người dân thôn Ung Chiếm cũng đang sống trong tình trạng hoang mang, lo lắng cho sức khỏe bản thân, gia đình, thế hệ con cháu của mình khi sống trong môi trường có nồng độ khí thải độc hại vượt quá mức tiêu chuẩn của WHO cho phép.

Liệu rằng, với hiện trạng các cơ sở sản xuất bộ cá liên tục xả khí thải, chất thải không qua xử lý thì khi người dân bị các bệnh liên quan đến đường hô hấp, miễn dịch giảm xuống,… thì ai sẽ là người chịu trách nhiệm?

Ngươi dân cầu cứu các cơ quan chức năng nhằm cải thiện môi trường sống xanh - sạch để bảo vệ sức khỏe người dân, thúc đẩy phát triển kinh tế - du lịch địa phương.

Nhiều năm trở lại đây, vấn đề ô nhiễm môi trường tại Cụm Công nghiệp Phú Hài – Phan Thiết vẫn là vấn đề “nhức nhối” khó giải quyết tại địa phương. Những năm qua đã có rất nhiều cuộc họp, nhiều giải pháp được chính quyền áp dụng để giải quyết mùi hôi phát sinh từ cụm công nghiệp có mùi này. Thậm chí Đoàn Đại biểu quốc hội tỉnh đã có 2 cuộc giám sát công tác bảo vệ môi trường ở cụm công nghiệp Phú Hài. Thế nhưng ô nhiễm mùi hôi từ các cơ sở chế biến bột cá, nước mắm và phơi hải sản ở đây vẫn không thể giải quyết dứt điểm được. Chúng tôi mong rằng chính quyền địa phương nên lắng nghe những ý kiến của người dân để đảm bảo hài hòa giữa lợi ích phát triển kinh tế với bảo vệ môi trường nhằm đảm bảo an ninh chính trị trên địa bàn để dân biết dân bàn dân làm dân kiểm tra theo đúng đường lối đúng đắn của Đảng và Nhà nước.

Hoàng Ngọc - Quốc Lâm - Kim Lý