Hoàn thiện khung đánh giá sản phẩm OCOP: Nâng cao chất lượng, hướng tới thị trường toàn cầu

Thủ tướng Chính phủ vừa ban hành Quyết định số 26/2026/QĐ-TTg về Bộ tiêu chí và quy trình đánh giá, phân hạng sản phẩm Chương trình Mỗi xã một sản phẩm (OCOP), tạo cơ sở thống nhất cho việc đánh giá, công nhận và nâng hạng sản phẩm trên phạm vi cả nước. Quyết định được kỳ vọng sẽ góp phần nâng cao chất lượng sản phẩm OCOP, thúc đẩy phát triển kinh tế nông thôn theo hướng bền vững và hội nhập.

Theo Quyết định, Bộ tiêu chí đánh giá, phân hạng sản phẩm OCOP được xây dựng trên thang điểm 100, gồm 3 nhóm tiêu chí chính. Trong đó, nhóm tiêu chí về sản phẩm và sức mạnh cộng đồng chiếm 40 điểm, tập trung đánh giá năng lực tổ chức sản xuất, quá trình phát triển sản phẩm và vai trò của cộng đồng địa phương. Nhóm tiêu chí về khả năng tiếp thị chiếm 25 điểm, đánh giá hoạt động quảng bá, xây dựng thương hiệu và câu chuyện sản phẩm. Nhóm tiêu chí về chất lượng sản phẩm chiếm 35 điểm, bao gồm các chỉ tiêu cảm quan, dinh dưỡng, tính độc đáo, công bố chất lượng, khả năng đáp ứng tiêu chuẩn và cơ hội tiếp cận thị trường quốc tế.

Một trong những điểm đáng chú ý của Quyết định là quy định rõ hệ thống phân hạng sản phẩm OCOP theo 5 cấp sao. Trong đó, sản phẩm đạt từ 90 đến 100 điểm được công nhận OCOP 5 sao cấp quốc gia, là những sản phẩm có thương hiệu mạnh, chất lượng cao và đủ điều kiện hướng tới xuất khẩu. Sản phẩm đạt từ 70 đến dưới 90 điểm được công nhận OCOP 4 sao cấp tỉnh, có tiềm năng nâng hạng lên 5 sao. Các mức 3 sao, 2 sao và 1 sao lần lượt phản ánh mức độ hoàn thiện, khả năng thương mại hóa và tiềm năng phát triển của sản phẩm.

Việc phân hạng theo thang sao không chỉ giúp xác định chất lượng và vị thế của sản phẩm trên thị trường mà còn tạo động lực để các chủ thể OCOP tiếp tục đầu tư nâng cao giá trị, cải tiến mẫu mã, hoàn thiện quy trình sản xuất và mở rộng thị trường tiêu thụ.

Quyết định cũng quy định cụ thể quy trình đánh giá, phân hạng sản phẩm OCOP theo hai cấp gồm cấp tỉnh và cấp trung ương. Theo đó, UBND cấp tỉnh tổ chức đánh giá, phân hạng sản phẩm OCOP ít nhất hai đợt mỗi năm. Đối với các sản phẩm có tiềm năng đạt hạng 5 sao, hồ sơ sẽ được trình Bộ Nông nghiệp và Môi trường để tổ chức đánh giá, công nhận cấp quốc gia.

Bộ Nông nghiệp và Môi trường cũng sẽ tổ chức ít nhất hai đợt đánh giá sản phẩm OCOP cấp quốc gia trong năm, đồng thời có thể bổ sung các đợt đánh giá khi số lượng hồ sơ tăng cao. Quy định này nhằm bảo đảm tính linh hoạt, tạo điều kiện cho các địa phương và chủ thể OCOP tiếp cận cơ hội nâng hạng sản phẩm một cách kịp thời.

Bên cạnh đó, Quyết định số 26/2026/QĐ-TTg đã chuẩn hóa hệ thống hồ sơ tham gia đánh giá, phân hạng sản phẩm OCOP đối với các trường hợp đăng ký lần đầu, nâng hạng hoặc đánh giá lại. Các chủ thể OCOP phải thực hiện báo cáo tự đánh giá, cung cấp đầy đủ tài liệu minh chứng liên quan đến chất lượng sản phẩm, nguyên liệu, công nghệ sản xuất, thị trường tiêu thụ, doanh thu và các giấy tờ pháp lý theo quy định.

Đối với hồ sơ đề nghị công nhận sản phẩm OCOP 5 sao, quy trình được quy định chặt chẽ hơn với sự tham gia đánh giá của hội đồng cấp tỉnh, tổ tư vấn chuyên môn và cơ quan quản lý nhà nước ở trung ương. Điều này nhằm bảo đảm các sản phẩm được công nhận đạt tiêu chuẩn cao nhất của chương trình, đủ sức cạnh tranh trên thị trường trong nước và quốc tế.

Việc ban hành Bộ tiêu chí và quy trình đánh giá, phân hạng sản phẩm OCOP mới được đánh giá là bước hoàn thiện quan trọng trong quá trình triển khai Chương trình Mỗi xã một sản phẩm. Không chỉ góp phần nâng cao chất lượng sản phẩm, tăng tính minh bạch trong công tác đánh giá, Quyết định còn tạo động lực cho các địa phương khai thác hiệu quả lợi thế bản địa, xây dựng thương hiệu đặc sản vùng miền và thúc đẩy phát triển kinh tế nông thôn theo hướng hiện đại, bền vững.

PV