Formosa Hà Tĩnh: Kiến tạo trung tâm công nghiệp thép xanh từ vùng đất sỏi đá

Từ một vùng đất ven biển đầy cát trắng, sỏi đá của Khu kinh tế Vũng Áng (Hà Tĩnh), sau hơn một thập kỷ đầu tư và phát triển, Công ty TNHH Gang thép Hưng Nghiệp Formosa Hà Tĩnh (FHS) đang từng bước định hình một trung tâm sản xuất thép quy mô lớn của khu vực, đồng thời chuyển dịch theo xu hướng "thép xanh" thông qua kinh tế tuần hoàn, quản trị phát thải và minh bạch môi trường theo các tiêu chuẩn quốc tế.

Xây dựng hệ sinh thái sản xuất thép khép kín

FHS đầu tư Dự án Khu liên hợp gang thép và Cảng nước sâu Sơn Dương tại Khu kinh tế Vũng Áng với tổng vốn hơn 12,8 tỷ USD trên diện tích hơn 3.300 ha. Dự án gồm ba hợp phần chính: Nhà máy gang thép khép kín, Cảng nước sâu Sơn Dương và Nhà máy điện.

Sau khi hoàn thành giai đoạn I với hai lò cao có công suất thiết kế 7 triệu tấn phôi thép/năm, FHS đã hình thành chuỗi sản xuất khép kín từ nhập nguyên liệu, luyện gang, luyện thép, cán thép, phát điện đến vận tải biển. Mô hình này không chỉ giúp tối ưu chi phí sản xuất mà còn giảm đáng kể nhu cầu vận chuyển trung gian, góp phần hạn chế phát thải trong toàn chuỗi cung ứng.

Hiện doanh nghiệp tạo việc làm trực tiếp cho gần 10.000 lao động, trong đó khoảng 5.600 lao động là công nhân viên của doanh nghiệp, hơn 4.200 lao động trực thuộc các nhà thầu phụ trợ.

Song song với duy trì sản xuất ổn định, Formosa Hà Tĩnh không ngừng chú trọng nâng cao năng lực kỹ thuật và chất lượng sản phẩm, tiếp tục phát triển các sản phẩm thép tấm cường độ cao (phôi thép dẹt, thép cuộn cán nóng) theo bốn hướng ứng dụng chính: kết cấu xây dựng, ô tô - xe máy, đồ gia dụng và kết cấu cơ khí.

Ở nhóm thép dài (thép dây, thép thanh), từ các sản phẩm thép carbon thấp ban đầu, Formosa Hà Tĩnh đã phát triển thành công các dòng thép hợp kim và thép carbon trung bình - cao, đáp ứng nhu cầu sản xuất linh kiện ô tô - xe máy, lò xo cơ khí, dụng cụ cầm tay, vật liệu hàn và xây dựng. Doanh nghiệp đồng thời tiếp tục mở rộng danh mục sản phẩm theo hướng gia tăng hàm lượng kỹ thuật và giá trị, đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của thị trường.

Năm 2024, FHS đạt chứng nhận hệ thống quản lý chất lượng ngành ô tô IATF 16949 - tiêu chuẩn được áp dụng trong chuỗi cung ứng ô tô toàn cầu. Đây được xem là một bước tiến quan trọng giúp doanh nghiệp tham gia sâu hơn vào thị trường vật liệu chất lượng cao.

Ngoài ra, nhiều dòng sản phẩm của FHS đã được chứng nhận tiêu chuẩn tại Liên minh châu Âu, Nhật Bản, Indonesia và Ấn Độ, tạo nền tảng mở rộng thị trường xuất khẩu.

Kinh tế tuần hoàn - "mắt xích" quan trọng trong sản xuất thép xanh

Trong ngành luyện kim, lượng chất thải rắn công nghiệp luôn là thách thức lớn đối với phát triển bền vững. Tuy nhiên, tại Formosa Hà Tĩnh, phần lớn các phụ phẩm phát sinh trong quá trình sản xuất đã được đưa trở lại dây chuyền sản xuất như một nguồn nguyên liệu thứ cấp.

Theo doanh nghiệp, khoảng 99% tạp liệu rắn của toàn nhà máy hiện đã được thu hồi và tái sử dụng. Việc tuần hoàn các phụ phẩm không chỉ giúp giảm lượng chất thải phải xử lý mà còn góp phần tiết kiệm tài nguyên thiên nhiên, giảm nhu cầu khai thác nguyên liệu đầu vào và giảm phát thải carbon trong toàn bộ vòng đời sản phẩm.

Đây là một trong những tiêu chí quan trọng của mô hình kinh tế tuần hoàn mà nhiều nền công nghiệp thép trên thế giới đang theo đuổi.

Một trong những xu hướng mới của ngành thép thế giới là chuyển từ quản lý ô nhiễm sang quản trị phát thải carbon theo toàn bộ vòng đời sản phẩm.

Những năm gần đây, ngoài áp dụng quản lý môi trường theo tiêu chuẩn ISO 14001, FHS đã áp dụng hệ thống kiểm kê khí nhà kính theo tiêu chuẩn ISO 14064. Đây là bộ tiêu chuẩn quốc tế quy định phương pháp xác định, đo lường, kiểm kê và xác minh lượng phát thải khí nhà kính của doanh nghiệp.

Song song với đó, doanh nghiệp đang triển khai các giải pháp tiết kiệm năng lượng, tối ưu hóa quy trình sản xuất, nâng cao hiệu suất sử dụng nhiên liệu và nghiên cứu phát triển các nguồn năng lượng xanh nhằm giảm cường độ phát thải carbon.

Trong tất cả danh mục sản phẩm của mình, Formosa Hà Tĩnh đã sớm áp dụng tiêu chuẩn ISO 14067 về dấu chân carbon sản phẩm (Product Carbon Footprint) từ năm 2023, và mới đây đã được cấp chứng nhận công bố môi trường sản phẩm EPD (Environmental Product Declaration) vào tháng 3/2026. Đây là hai công cụ đang được các thị trường xuất khẩu lớn như châu Âu, Hoa Kỳ và Nhật Bản sử dụng rộng rãi để đánh giá mức phát thải của từng sản phẩm thép trong suốt vòng đời, từ khai thác nguyên liệu đến khi ra thành phẩm.

Việc chủ động hoàn thiện các chứng nhận này giúp Formosa Hà Tĩnh củng cố năng lực, đáp ứng các hàng rào kỹ thuật xanh ngày càng khắt khe, đồng thời gia tăng lợi thế cạnh tranh khi tiếp cận các thị trường đòi hỏi minh bạch cao về dấu ấn môi trường của sản phẩm thép.

Minh bạch thông tin môi trường

Bên cạnh đầu tư công nghệ xử lý chất thải, FHS hiện duy trì hệ thống quan trắc nước thải và khí thải tự động, liên tục (CWMS và CEMS), truyền dữ liệu trực tiếp đến cơ quan quản lý nhà nước để giám sát.

Theo doanh nghiệp, kể từ khi hai lò cao đi vào vận hành thương mại đến nay, các thông số nước thải và khí thải đều được kiểm soát trong giới hạn quy chuẩn cho phép.

Đáng chú ý, từ tháng 9/2023, FHS đã công bố Báo cáo Phát triển bền vững (ESG), đồng thời công khai các chỉ số theo các bộ tiêu chuẩn quốc tế như GRI, SASB và TCFD. Việc áp dụng các khung báo cáo này góp phần tăng cường tính minh bạch, tạo kênh đối thoại với các bên liên quan và thể hiện cam kết của doanh nghiệp trong quản trị môi trường, xã hội và quản trị doanh nghiệp.

Năm 2025, Formosa Hà Tĩnh sản xuất khoảng 5,68 triệu tấn phôi thép và tiêu thụ hơn 5,61 triệu tấn sản phẩm. Sáu tháng đầu năm 2026, sản lượng tiếp tục đạt trên 3,1 triệu tấn.

Tuy nhiên, trong bối cảnh ngành thép toàn cầu đang chịu sức ép mạnh mẽ từ các yêu cầu giảm phát thải khí nhà kính và các tiêu chuẩn môi trường ngày càng khắt khe, giá trị của một doanh nghiệp không còn chỉ được đo bằng sản lượng hay doanh thu.

Với triết lý kinh doanh “ thật thà, chất phác”, FHS đang không ngừng nỗ lực để hoàn thiện công nghệ sản xuất, kinh tế tuần hoàn, quản trị carbon, minh bạch ESG và phát triển các sản phẩm đáp ứng tiêu chuẩn môi trường quốc tế,  để nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp trong giai đoạn mới.

Từ vùng đất từng được xem là "đất sỏi đá" của Vũng Áng, Formosa Hà Tĩnh đang từng bước xây dựng một hệ sinh thái sản xuất thép hiện đại, hướng tới mục tiêu phát triển bền vững, giảm phát thải và hội nhập với xu thế "thép xanh" của thế giới.

Minh Hà