Đồng chí Hà Huy Tập - người chiến sỹ cộng sản trung kiên, nhà lãnh đạo tài năng của Đảng

Từ một trí thức yêu nước, đồng chí Hà Huy Tập đã sớm dấn thân vào con đường đấu tranh cách mạng đầy gian lao, thử thách để cứu nước, cứu dân, trở thành người chiến sỹ cộng sản trung kiên, nhà lãnh đạo tài năng của Đảng thời kỳ đầy biến động của lịch sử dân tộc. Cuộc đời, sự nghiệp cách mạng của đồng chí sống mãi trong lịch sử vinh quang của Đảng và dân tộc Việt Nam.

Đồng chí Hà Huy Tập (1906-1941).  

Sinh ra và lớn lên trong một gia đình nhà Nho yêu nước, trên mảnh đất giàu truyền thống cách mạng và hiếu học ở thôn Kim Nặc, tổng Thổ Ngọa, huyện Cẩm Xuyên, tỉnh Hà Tĩnh, nay là xã Cẩm Hưng, tỉnh Hà Tĩnh. Ngay từ khi còn ngồi trên ghế nhà trường, Hà Huy Tập đã thể hiện tư chất thông minh và bản lĩnh của một nhà cách mạng. Năm 1923, sau khi tốt nghiệp Trường Quốc học Huế với tấm bằng Thành chung loại giỏi, Hà Huy Tập được bổ nhiệm vào dậy học tại Trường Tiểu học Thị xã Nha Trang, tỉnh Khánh Hòa. Trong thời gian dậy học ở Nha Trang, đồng chí đã cùng một số thanh niên yêu nước mở các lớp dạy chữ Quốc ngữ, dùng số tiền lương của mình để mua giấy bút, mực cho nông dân và người nghèo thành thị học tập. Việc làm của thầy giáo Hà Huy Tập đã góp phần thắp sáng niềm tin, lòng tự hào dân tộc cho các học trò và Nhân dân lao động ở Nha Trang. Những hoạt động tích cực của Hà Huy Tập đã làm cho nhà cầm quyền và hiệu trưởng nhà trường tức giận, trục xuất ra khỏi tỉnh Khánh Hòa. Sau đó, nhờ có sự giúp đỡ của người thân, Hà Huy Tập lại được chuyển về dạy học tại Trường Cao Xuân Dục ở thành phố Vinh. Trong quá trình dậy học ở Vinh, đồng chí đã gia nhập Hội Phục Việt (sau đổi tên thành Hội Hưng Nam), tích cực tham gia hoạt động tuyên truyền, giáo dục, giác ngộ cách mạng cho học sinh, công nhân, nông dân, tổ chức quần chúng đấu tranh chống thực dân, phong kiến. Thấy rõ sự phát triển của Hội Hưng Nam và vai trò của Hà Huy Tập, Công sứ Pháp ở Vinh đã chuyển Hà Huy Tập lên dạy học ở Quỳ Châu, sát biên giới Việt - Lào. Để bảo vệ Hà Huy Tập thoát khỏi tay bọn mật thám, cuối tháng 3/1927, Hội Hưng Nam đã bí mật bố trí đồng chí vào Nam Kỳ hoạt động, tham gia Kỳ bộ Hội Hưng Nam ở Sài Gòn - Chợ Lớn, nhưng vẫn bị bọn mật thám ráo riết theo dõi. Trước tình hình đó, tổ chức đã bố trí cho đồng chí rời Sài Gòn, bí mật ra nước ngoài hoạt động, kết thúc thời kỳ dạy học.

Toàn cảnh khu mộ cố TBT Hà Huy Tập tại xã Cẩm Hưng, tỉnh Hà Tĩnh. Ảnh Quang Diện

Tháng 12/1928, đồng chí Hà Huy Tập cùng với một số đồng chí khác được cử đến Quảng Châu (Trung Quốc) bàn việc hợp nhất Tân Việt cách mạng Đảng với Hội Việt Nam Cách mạng Thanh niên. Tháng 7/1929, đồng chí được cử sang Liên Xô học tại Trường Đại học Phương Đông ở Matxcơva. Được trang bị lý luận Chủ nghĩa Mác-Lê nin, đồng chí càng khẳng định con đường mình đã chọn là đúng đắn.

Trên cơ sở kiến thức đã được học, cùng với năng lực và sự hiểu biết toàn diện, trong thời gian học tập ở Liên Xô, đồng chí đã nghiên cứu, soạn thảo nhiều tác phẩm có nội dung sâu sắc về tư tưởng, lý luận, về việc vận dụng Chủ nghĩa mác - Lê Nin vào hoàn cảnh và điều kiện cụ thể của Việt Nam, như: Lịch sử Tân Việt cách mạng Đảng, Hoạt động của Đảng Cộng sản Đông Dương, Các bài viết gửi Tạp chí Bônsơvích Nga cùng nhiều tài liệu gửi Quốc tế Cộng sản… Với tư tưởng, đạo đức cách mạng và những thành thành tích xuất sắc trong học tập và công tác, cuối năm 1929, đồng chí được kết nạp vào Đảng Cộng sản toàn Liên bang Nga (bôn-sê-vích).

Tháng 5 năm 1932, đồng chí tốt nghiệp trường Đại học Lao động Cộng sản Phương Đông, trở về Tổ quốc. Trên đường về, đồng chí bị quân Pháp bắt và bị trục xuất sang Bỉ, tháng 6 năm 1932, đồng chí trở lại Liên Xô. Trong thời gian ở lại Liên Xô, đồng chí tranh thủ học tập, sưu tầm tài liệu, biên soạn cuốn: "Sơ thảo lịch sử phong trào Cộng sản ở Đông Dương" . Trong tác phẩm này, đồng chí đã tổng kết chặng đường gần 3 năm đấu tranh gian khổ của Đảng Cộng sản Đông Dương, đánh giá về thành công, hạn chế, bài học kinh nghiệm của phong trào Xô viết Nghệ Tĩnh, khẳng định vai trò lãnh đạo của Đảng Cộng sản Đông Dương, đấu tranh chống lại các tư tưởng lệch lạc. Đây là công trình tổng kết lịch sử Đảng đầu tiên, đóng vai trò quan trọng trong việc định hướng lý luận cách mạng của Đảng sau này.

Thế hệ trẻ Hà Tĩnh dâng hoa, dâng hương kính viếng cố TBT Hà Huy Tập

Tháng 4 năm năm 1934, đồng chí về nước qua con đường Trung quốc. Tại Quảng Châu, đồng chí đã gặp đồng chí Lê Hồng Phong và Nguyễn Văn Dựt, thống nhất thành lập ra “Ban chỉ huy ở ngoài” của Đảng Cộng sản Đông dương ở Ma Cao, Trung Quốc. Với cương vị là  ủy viên phụ trách tuyên truyền cổ động, Tổng Biên tập tạp chí Bôn-sơ-vích của Ban chỉ huy ở ngoài của Đảng, đồng chí Hà Huy Tập đã có nhiều đóng góp to lớn trong việc khôi phục lại hệ thống tổ chức Đảng sau thời kỳ khủng bố trắng của Thực dân Pháp. Nhờ sự nỗ lực cố gắng của Ban Chỉ huy ở ngoài, trước hết là vai trò của những người đứng đầu như Lê Hồng Phong, Hà Huy Tập... đến cuối năm 1934 đầu năm 1935 hệ thông tổ chức của Đảng đã cơ bản được khôi phục. Các xứ uỷ Nam kỳ, Trung kỳ, Bắc kỳ lần lượt được lập lại. Ban Chỉ huy ở ngoài đã liên lạc, chỉ đạo được các xứ uỷ. Những chỉ thị của Ban Chỉ huy ở ngoài được phổ biến xuống đến cơ sở. Tờ tạp chí Bônsơvích, cơ quan lý luận của Đảng đã  được phát tán đến nhiều nơi. Phong trào quần chúng theo đà đó phát triển mạnh mẽ. Sự phục hồi hệ thống tổ chức của Đảng và phong trào cách mạng quần chúng trong hoàn cảnh hết sức khó khăn, phức tạp lúc đó đã khẳng định rõ vai trò và công lao to lớn của đồng chí Hà huy Tập - người có năng lực dự báo tình hình, nắm bắt thời cơ, tranh thủ điều kiện thuận lợi, đề ra những chủ trương, biện pháp phù hợp với bối cảnh lịch sử, biến thời cơ thành hiện thực, đưa phong trào cách mạng bước sang một giai đoạn phát triển mới.

Sau khi hệ thống tổ chức của Đảng đã được khôi phục và đi vào hoạt động, Ban lãnh đạo Ban chỉ huy ở ngoài của Đảng đã quyết định triệu tập Đại hội đại biểu lần thứ Nhất tại Ma Cao, Trung Quốc. Công tác chuẩn bị cho Đại hội được triển khai khẩn trương. Cũng trong thời điểm này, Quốc tế Cộng sản đã triệu tập Đại hội lần thứ VII tại Mátxcơva, Liên Xô, các đồng chí Lê Hồng Phong, Nguyễn Thị Minh Khai và một số đồng chí khác được cử đi dự Đại hội Quốc tế Cộng sản, đồng chí Nguyễn Văn Dựt được cử về Nam Kỳ công tác. Vì vậy toàn bộ nội dung quan trọng chuẩn bị cho công tác tổ chức Đại hội đều do đồng chí Hà Huy Tập quyết định và thực hiện. Để chuẩn bị cho Đại hội lần thứ Nhất của Đảng, đồng chí Hà Huy Tập đã làm việc không quản ngày đêm để soạn thảo toàn bộ các văn kiện báo cáo chính, các tài liệu quan trọng trình bầy trước Đại hội. Ngoài ra đồng chí Hà Huy Tập còn nghiên cứu, soạn thảo các văn bản hướng dẫn cho các Đảng bộ cơ sở tiến hành công tác chuẩn. Do có sự chỉ đạo, hướng dẫn cụ thể, của đồng chí, các tổ chức Đảng đã chuẩn bị đầy đủ nội dung phục vụ cho đại hội.

Khu di tích lịch sử Cố TBT Hà Huy Tập. Ảnh Quang Diện

Đại hội Đảng lần thứ nhất (3/1935) tại Ma Cao (Trung Quốc) thành công, có ý nghĩa lịch sử to lớn, đánh dấu việc khôi phục hệ thống tổ chức Đảng từ Trung ương đến địa phương và các tổ chức quần chúng sau thời kỳ bị khủng bố trắng. Đại hội đã đề ra chủ trương, biện pháp lãnh đạo phong trào cách mạng trong giai đoạn mới, khẳng định sự vững mạnh của Đảng và xác định rõ những nhiệm vụ cấp bách về công tác xây dựng Đảng, đáp ứng yêu cầu phát triển của phong trào cách mạng. Thành công của Đại hội đã củng cố thêm niềm tin cho cán bộ, đảng viên và quần chúng nhân dân vào thắng lợi của sự nghiệp cách mạng, góp phần thúc đẩy phong trào đấu tranh giải phóng dân tộc phát triển mạnh mẽ. Góp phần trực tiếp vào thành công đó phải kể đến nỗ lực phi thường, khả năng tổ chức toàn diện, tài năng lãnh đạo của tập thể Ban Chỉ huy ở ngoài của Đảng, trong đó có vai trò rất quan trọng của đồng chí Hà Huy Tập - người trực tiếp chuẩn bị nội dung và chủ trì Đại Hội lần thứ nhất của Đảng.

Trong những năm 1936-1939, Đảng ta ra hoạt động công khai và tiến hành vận động, tổ chức một cao trào cách mạng quần chúng sôi nổi chống chính sách phản động của chế độ thuộc địa, đòi các quyền dân sinh, dân chủ. Thành quả cách mạng quan trọng này gắn liền với những nỗ lực hoạt động không mệt mỏi và khéo léo của các chiến sĩ cộng sản ưu tú, trung kiên, trong đó đặc biệt là đồng chí Hà Huy Tập - người đảm đương trọng trách Tổng Bí thư của Đảng từ tháng 7-1936 đến tháng 3-1938. Dưới sự lãnh đạo của đồng chí, đội ngũ đảng viên của Đảng đã được rèn luyện và trưởng thành trong thực tiễn cách mạng về cả số lượng và chất lượng; phong trào cách mạng của quần chúng phát triển về cả chiều rộng và chiều sâu. Phong trào vận động dân chủ là một giai đoạn thể hiện sâu sắc, sinh động tài năng và những cống hiến to lớn của Tổng Bí thư Hà Huy Tập đối với sự nghiệp cách mạng của Đảng và dân tộc Việt Nam.

Không chỉ là nhà lãnh đạo xuất sắc, đồng chí Hà Huy Tập còn là một trong những nhà tư tưởng, nhà lý luận mácxít - lêninnít xuất sắc của Đảng ta. Với tư duy sắc sảo và tính chiến đấu cao, những bài viết, tác phẩm của đồng chí luôn thể hiện bản lĩnh của một chiến sĩ cộng sản kiên cường trước sự tấn công, xuyên tạc của kẻ thù. Những tác phẩm lý luận của đồng chí có giá trị rất lớn, thể hiện rõ quan điểm dân tộc và giai cấp, giúp cho Đảng chỉ đạo cách mạng thành công trong những giai đoạn khó khăn, phức tạp nhất.

Từ một trí thức yêu nước, đi theo con đường cách mạng, trở thành người chiến sỹ cộng sản trung kiên, nhà lãnh đạo tài năng, giữ cương vị Tổng Bí thư của Đảng ở tuổi 30, đồng chí Hà Huy Tập đã có nhiều đóng góp to lớn cho sự nghiệp cách mạng của Đảng và dân tộc. Sự nghiệp cách mạng vẻ vang của đồng chí đã để lại cho chúng ta bài học vô cùng quý giá về lý tưởng cộng sản, về tinh thần học tập, rèn luyện, phấn đấu không ngừng, về ý chí chiến đấu đến hơi thở cuối cùng vì độc lập, tự do của Tổ quốc, vì hạnh phúc, ấm no của nhân dân.

Hà Nam - Xuân Lộc