Vì sao Bộ NN-MT đề xuất sửa đổi quy định xử phạt vi phạm hành chính đất đai?

Theo đó, Bộ NN-MT đề xuất sửa đổi Nghị định 123/2004/NĐ-CP nhằm khắc phục bất cập trong xác định hành vi vi phạm, bổ sung biện pháp khắc phục, thẩm quyền xử phạt đất đai.

Phạt tiền lên đến 250 triệu đồng, giao quyền cho Xã

Bộ Tư pháp vừa công bố tài liệu thẩm định dự thảo Nghị định sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 123/2024/NĐ-CP xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực đất đai do Bộ Nông nghiệp và Môi trường xây dựng…

Theo Bộ Nông nghiệp và Môi trường, dự thảo Nghị định gồm 4 Điều. Trong đó, Điều 1 sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 123/2024/NĐ-CP; Điều 2 bổ sung, thay thế, bãi bỏ một số cụm từ, khoản thuộc điều của Nghị định số 123/2024/NĐ-CP; Điều 3 quy định điều khoản chuyển tiếp; Điều 4 quy định điều khoản thi hành.

Cụ thể, dự thảo đề xuất bổ sung Điều 3a vào sau Điều 3 quy định về nguyên tắc xác định hành vi vi phạm hành chính trong lĩnh vực đất đai (thuộc khoản 1 Điều 1 dự thảo Nghị định), như sau: “Điều 3a. Nguyên tắc xác định hành vi vi phạm hành chính trong lĩnh vực đất đai.

1. Hành vi vi phạm hành chính trong lĩnh vực đất đai của người sử dụng đất và tổ chức, cá nhân hoạt động dịch vụ trong lĩnh vực đất đai phải được quy định trong Luật Đất đai và quy định tại Nghị định này.

2. Việc xác định hành vi vi phạm hành chính trong lĩnh vực đất đai phải được cơ quan, người có thẩm quyền xác định và theo trình tự, thủ tục quy định tại pháp luật về xử lý vi phạm hành chính, pháp luật về đất đai và tại Nghị định này.

3. Đối với đơn vị hành chính đặc khu thực hiện các nhiệm vụ, quyền hạn tương ứng của chính quyền địa phương ở phường thì áp dụng mức xử phạt như phường; đối với đơn vị hành chính đặc khu thực hiện các nhiệm vụ, quyền hạn tương ứng của chính quyền địa phương ở xã thì áp dụng mức xử phạt như xã.

4. Vợ và chồng, nhiều người có chung quyền sử dụng đất thì áp dụng xử phạt vi phạm hành chính như đối với một cá nhân, trừ trường hợp các thành viên sử dụng chung quyền sử dụng đất cùng thực hiện hành vi vi phạm”.

Làm rõ đối tượng bị xử phạt

Theo lý giải của Bộ Nông nghiệp và Môi trường, các quy định hiện hành chưa làm rõ đối tượng xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực đất đai; căn cứ xác định một số hành vi vi phạm; xử phạt đối với trường hợp chung quyền sử dụng đất mà vi phạm pháp luật đất đai… nên đã gây khó khăn cho quá trình xác định đối tượng, hành vi vi phạm và trách nhiệm khi phát hiện hành vi, đồng thời ,dễ dẫn đến cách hiểu không thống nhất. Vì vậy, sửa đổi, bổ sung các quy định nhằm bảo đảm rõ ràng khi áp dụng pháp luật, và phù hợp với mô hình tổ chức chính quyền địa phương hai cấp.

Ngoài ra, dự thảo Nghị định cũng sửa đổi, bổ sung khoản 2 Điều 16 quy định về không đăng ký đất đai (khoản 3 Điều 1 dự thảo Nghị định), như sau: “2. Phạt tiền từ 2.000.000 đồng đến 3.000.000 đồng đối với hành vi không thực hiện đăng ký biến động đất đai theo quy định tại các điểm a, b, i, k, l, m và q khoản 1 Điều 133 Luật Đất đai, trừ trường hợp nhận chuyển nhượng để thực hiện dự án đầu tư thông qua việc thỏa thuận nhận chuyển quyền sử dụng đất theo quy định tại Điều 127 Luật Đất đai”.

Theo cơ quan soạn thảo, việc sửa đổi để phù hợp với quy định tại khoản 5 Điều 3, khoản 4 Điều 13 Nghị định số 49/2026/NĐ-CP của Chính phủ, quy định chi tiết và hướng dẫn một số điều của Nghị quyết số 254/2025/QH15 của Quốc hội quy định một số cơ chế, chính sách tháo gỡ khó khăn, vướng mắc trong tổ chức thi hành Luật Đất đai.

Bên cạnh đó, dự thảo tiếp tục sửa đổi, bổ sung khoản 1 Điều 30 quy định về thẩm quyền xử phạt của Chủ tịch UBND cấp xã (khoản 5 Điều 1 dự thảo Nghị định), như sau: “1. Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp xã có quyền:

a) Phạt cảnh cáo;

b) Phạt tiền đến 250.000.000 đồng;

c) Tịch thu các giấy tờ đã bị tẩy xóa, sửa chữa, làm sai lệch nội dung, giấy tờ giả đã sử dụng trong việc sử dụng đất;

d) Tước quyền sử dụng giấy phép, chứng chỉ hành nghề (nếu có) hoạt động dịch vụ tư vấn trong lĩnh vực đất đai có thời hạn hoặc đình chỉ hoạt động dịch vụ tư vấn trong lĩnh vực đất đai có thời hạn;

đ) Áp dụng các biện pháp khắc phục hậu quả quy định tại khoản 3 Điều 4 Nghị định này.”

Xử lý gần 9000 vụ vi phạm phạt gần 150 tỷ đồng

Bộ Nông nghiệp và Môi trường cho rằng việc sửa đổi, bổ sung quy định này là nhằm phù hợp Điều 1 Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Xử lý vi phạm hành chính năm 2025, Điều 5 Nghị định số 189/2025/NĐ-CP của Chính phủ quy định chi tiết Luật Xử lý vi phạm hành chính về thẩm quyền xử phạt vi phạm hành chính.

Theo Bộ Nông nghiệp và Môi trường, trên cơ sở tổng hợp báo cáo của các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương, sau hơn một năm triển khai Nghị định số 123/2024/NĐ-CP của Chính phủ quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực đất đai, cả nước đã phát hiện và xử lý 8.951 vụ vi phạm hành chính trong lĩnh vực đất đai, với tổng số tiền xử phạt hơn 146,9 tỷ đồng.

Các hành vi vi phạm chủ yếu tập trung vào một số nhóm phổ biến như: Sử dụng đất sai mục đích, lấn đất, chiếm đất, không đăng ký đất đai, chậm đăng ký biến động đất đai hoặc hủy hoại đất.

Qua thực tiễn triển khai, các địa phương cơ bản đã tổ chức thực hiện nghiêm túc các quy định của nghị định. Nhiều vụ việc vi phạm được phát hiện và xử lý kịp thời, bảo đảm đúng trình tự, thủ tục theo quy định của pháp luật.

Việc áp dụng các chế tài xử phạt hành chính trong nghị định được đánh giá là tương đối phù hợp với tình hình kinh tế - xã hội hiện nay, góp phần nâng cao ý thức chấp hành pháp luật của tổ chức, cá nhân trong quản lý và sử dụng đất.

Đồng thời, các quy định về xử phạt đã bao quát khá đầy đủ các nội dung quản lý nhà nước về đất đai, hỗ trợ các địa phương trong quá trình phát hiện, ngăn chặn và xử lý vi phạm.

Hồng Thái - Thế Hiển