Tôn vinh danh tướng Dương Đô – Khởi sắc không gian văn hóa tâm linh ở Hương Bình (Hà Tĩnh)

Những ngày này, chính quyền và Nhân dân địa phương đang hướng về sự kiện tưởng niệm 350 năm ngày mất của Đức Đại Vương Dương Đô (1676–2026) – một vị võ tướng tài ba thời Hậu Lê, người có nhiều công lao trong bảo vệ vùng biên viễn phía Tây Tổ quốc. Cùng với đó, dự án tu bổ, tôn tạo lăng mộ và đền thờ của ông tại xã Hương Bình đang được triển khai, từng bước hình thành một điểm nhấn văn hóa – lịch sử quan trọng của địa phương.

Ngày 28/3, UBND xã Hương Bình phối hợp với Công ty TNHH Xăng dầu Giang Nam tổ chức lễ an vị tượng Đức Đại vương Dương Đô nhằm tưởng nhớ công lao của vị tướng thời Hậu Lê.

Danh tướng nơi miền biên viễn

Theo sử liệu địa phương, Dương Đô sinh ra tại vùng đất xưa thuộc đạo Nghệ An, nay là thôn 8, xã Hương Bình. Ngay từ nhỏ, ông nổi tiếng thông minh, giỏi cả văn lẫn võ. Khi trưởng thành, ông được giao quản lý nhiều tổng thuộc vùng Hương Khê ngày nay.

Vào khoảng đầu thế kỷ XVII, tình hình vùng biên giới phía Tây diễn biến phức tạp với sự hoành hành của “giặc núi”. Triều đình thời Lê Hy Tông đã triệu ông về kinh, phong chức Quản cơ, giao trọng trách chỉ huy quân lính dẹp loạn. Với tài thao lược và sự am hiểu địa bàn, ông đã chỉ huy quân đội đánh tan các toán giặc, lập lại bình yên cho nhân dân, bảo vệ vững chắc biên cương.

Phó trưởng Ban Tổ chức TW Hoàng Trung Dũng cùng đoàn đại biểu thắp hương tại Lăng mộ và đền thờ của Đức Đại Vương Dương Đô

Nhờ những chiến công hiển hách, ông được phong tước “Hầu” – một tước vị cao quý thời Hậu Lê.

Tuy nhiên, trong một lần tuần tra tại vùng núi Nhạc (nay thuộc huyện Hương Khê), ông không may hy sinh khi bị thú dữ tấn công. Sự ra đi của ông để lại niềm tiếc thương lớn trong quân dân. Trên hành trình đưa linh cữu về quê an táng, nhiều địa phương đã lập đền thờ ông, hình thành hệ thống di tích gắn với tín ngưỡng dân gian đặc sắc.

Không gian di tích mang đậm giá trị lịch sử – tâm linh

Hiện nay, phần mộ của Đức Đại Vương Dương Đô được an táng tại xã Hương Bình. Hằng năm, vào ngày 16/2 âm lịch, lễ hội tưởng niệm ông được tổ chức trang trọng, thu hút đông đảo Nhân dân và du khách tham gia.

Đặc biệt, nhiều sắc phong cổ vẫn còn được lưu giữ tại các di tích trong khu vực, góp phần khẳng định giá trị lịch sử và tín ngưỡng lâu đời của nhân dân địa phương đối với vị danh tướng.

Việc đầu tư xây dựng, tôn tạo lăng mộ và đền thờ không chỉ nhằm tri ân công lao của tiền nhân mà còn tạo dựng không gian sinh hoạt văn hóa tâm linh, giáo dục truyền thống “uống nước nhớ nguồn” cho thế hệ trẻ.

Dự án tôn tạo được quy hoạch trên diện tích hơn 5.600 m², bố trí theo trục thần đạo, triển khai qua 3 giai đoạn.

Đến nay, nhiều hạng mục quan trọng đã hoàn thành. Giai đoạn I đã hoàn thiện khu lăng mộ, hệ thống tượng đá, cổng đá và các công trình phụ trợ. Giai đoạn II hoàn thành các công trình chính điện gồm hạ điện, trung điện, thượng điện. Giai đoạn III đang được tiếp tục triển khai, dự kiến hoàn thành vào năm 2027.

Đồng chí Đặng Quốc Bảo - Phó Chủ tịch UBND xã Hương Bình phát biểu tại buổi lễ

Công trình không chỉ đảm bảo yếu tố kiến trúc truyền thống, hài hòa với cảnh quan thiên nhiên mà còn hướng tới mục tiêu trở thành điểm đến văn hóa – du lịch hấp dẫn của địa phương.

Khơi dậy giá trị di sản, gắn với phát triển bền vững

Việc tôn tạo di tích được xác định là nhiệm vụ quan trọng nhằm bảo tồn di sản văn hóa, đồng thời góp phần phát triển kinh tế – xã hội. Thông qua đó, địa phương kỳ vọng nâng cao đời sống tinh thần cho người dân, thu hút du khách, quảng bá hình ảnh vùng đất giàu truyền thống lịch sử.

Phó Tổng Giám đốc Công ty TNHH Xăng dầu Giang Nam Dương Đức Thành báo cáo tiến độ Dự án xây dựng, tôn tạo lăng mộ và đền thờ Đức Đại vương Dương Đô.

Để phát huy hiệu quả, các cấp chính quyền được đề xuất tiếp tục hoàn thiện cơ chế chính sách, huy động nguồn lực xã hội hóa, đẩy mạnh công tác tuyên truyền và đào tạo nhân lực quản lý di tích. Đồng thời, tăng cường kiểm tra, giám sát, gắn trách nhiệm của cộng đồng dân cư với việc bảo tồn và phát huy giá trị di sản.

Sự chung tay của các tổ chức, cá nhân, doanh nghiệp và Nhân dân đã góp phần quan trọng vào quá trình triển khai dự án. Đây không chỉ là công trình tri ân quá khứ mà còn là nền tảng để gìn giữ, lan tỏa những giá trị văn hóa – lịch sử cho các thế hệ mai sau.

Dương Xuân Lộc