Hiệu quả nổi bật từ mô hình SRI hữu cơ giảm phát thải tại Hà Tĩnh – Khẳng định ưu thế giống lúa thuần DK6

Vụ Xuân 2026, trên cánh đồng Nhà Tai (thôn Vân Cửu, xã Gia Hành, Hà Tĩnh), mô hình canh tác lúa theo phương pháp thâm canh cải tiến SRI (System of Rice Intensification) định hướng hữu cơ, giảm phát thải khí nhà kính được triển khai trên giống lúa thuần DK6 với quy mô 10 ha đã mang lại hiệu quả “kép”: vừa nâng cao năng suất, chất lượng, vừa giảm chi phí đầu vào và tác động môi trường.

Giống lúa DK6 do Công ty Vật tư Nông nghiệp Kiến vàng liên kết, cung ứng sau khi được gieo cấy đã thể hiện được tính ưu việt cho canh tác SRI hữu cơ trên đồng ruộng Hà Tĩnh. Trong ảnh: PCT UBND tỉnh Hà Tĩnh Hồ Huy Thành cùng đoàn công tác đi kiểm tra giống lúa dk6 tại xã Gia Hanh.

Mô hình được triển khai thông qua sự phối hợp giữa Công ty Giống cây trồng Nam Dương, Công ty TNHH Vật tư Nông nghiệp Kiến Vàng – đơn vị liên kết, phân phối giống DK6 trên địa bàn – cùng ngành chuyên môn và chính quyền địa phương. Đây là bước đi cụ thể trong việc hình thành chuỗi liên kết sản xuất – cung ứng giống – chuyển giao kỹ thuật theo hướng nông nghiệp sinh thái, bền vững.

Giống lúa DK6 – Nền tảng di truyền ưu việt cho canh tác SRI hữu cơ

Ngay trong vụ sản xuất đầu tiên tại địa phương, giống lúa thuần DK6 đã thể hiện rõ những đặc tính nông sinh học ưu việt, phù hợp với điều kiện sinh thái vùng Bắc Trung Bộ.

DK6 có thời gian sinh trưởng trung ngày (vụ Xuân 120–125 ngày, vụ Hè Thu 95–100 ngày), thích ứng linh hoạt với cơ cấu mùa vụ. Cây có dạng hình gọn, chiều cao trung bình khoảng 95–105 cm, thân culm cứng, bộ lá đứng, góc lá hẹp giúp tối ưu hóa khả năng quang hợp và hạn chế đổ ngã trong điều kiện thời tiết cực đoan – yếu tố đặc biệt quan trọng trong bối cảnh biến đổi khí hậu tại miền Trung.

Khả năng đẻ nhánh hữu hiệu cao, hệ rễ phát triển mạnh trong điều kiện canh tác SRI (cấy mạ non, mật độ thưa), giúp cây khai thác dinh dưỡng tốt hơn, tăng khả năng chống chịu sinh học. Thực tế đồng ruộng ghi nhận DK6 có phổ chống chịu khá rộng đối với các đối tượng dịch hại chủ yếu như bệnh đạo ôn (Pyricularia oryzae), khô vằn (Rhizoctonia solani), bạc lá vi khuẩn (Xanthomonas oryzae), qua đó giảm đáng kể áp lực sử dụng thuốc bảo vệ thực vật.

Mặc dù phải chống chọi với thời tiết khắc nghiệt trên dải đất miền Trung, nhưng giống DK6 đã cho thấy năng suất và khả năng chống sâu bệnh cao

Về năng suất, mô hình bước đầu đạt 65–70 tạ/ha, cao hơn so với mặt bằng giống phổ biến tại địa phương. Cấu thành năng suất ổn định với số bông/m² cao, số hạt chắc/bông lớn, tỷ lệ lép thấp. Trọng lượng 1.000 hạt đạt 21–22g.

Đặc biệt, chất lượng gạo DK6 đáp ứng tốt yêu cầu thị trường: hạt gạo dài, trong, ít bạc bụng, cơm trắng, mềm, vị đậm và có hương thơm nhẹ – phù hợp định hướng sản xuất lúa gạo chất lượng cao, an toàn.

Canh tác SRI hữu cơ – Giải pháp kỹ thuật giảm phát thải và tối ưu chi phí

Mô hình áp dụng đồng bộ quy trình SRI cải tiến: sử dụng mạ non (8–12 ngày tuổi), cấy thưa (1–2 dảnh/khóm), quản lý nước theo phương pháp “tưới ngập khô xen kẽ” (Alternate Wetting and Drying – AWD), kết hợp làm cỏ sục bùn nhằm tăng cường oxy hóa tầng đất canh tác.

Toàn bộ diện tích sử dụng phân bón hữu cơ, được bón theo từng giai đoạn sinh trưởng (bón lót – thúc đẻ nhánh – nuôi đòng), góp phần cải thiện cấu trúc đất, tăng hàm lượng mùn và hệ vi sinh vật có ích, hướng tới phục hồi độ phì sinh học đất.

So với tập quán canh tác truyền thống, mô hình ghi nhận: Giảm lượng giống gieo cấy từ 25–50% . Tiết kiệm 30–50% lượng nước tưới. Giảm đáng kể lượng phân đạm vô cơ và thuốc BVTV. Giảm chi phí sản xuất, tăng hiệu quả kinh tế

Đặc biệt, phương pháp quản lý nước AWD đã làm gián đoạn quá trình yếm khí trong đất, qua đó giảm phát sinh khí mê-tan (CH₄) – một trong những khí nhà kính chính trong sản xuất lúa nước. Đồng thời, việc hạn chế vật tư hóa học góp phần giảm phát thải CO₂ và N₂O, hướng tới mục tiêu nông nghiệp phát thải thấp.

Liên kết sản xuất – Vai trò của doanh nghiệp trong chuỗi giá trị

Sự tham gia của Công ty TNHH Vật tư Nông nghiệp Kiến Vàng trong vai trò liên kết, cung ứng giống DK6 và đồng hành kỹ thuật đã góp phần quan trọng đảm bảo tính đồng bộ của mô hình. Việc doanh nghiệp tham gia từ khâu giống đến hướng dẫn quy trình canh tác không chỉ giúp nông dân tiếp cận giống chất lượng, mà còn tạo tiền đề xây dựng vùng sản xuất hàng hóa tập trung, truy xuất nguồn gốc và kết nối thị trường tiêu thụ.

Trong bối cảnh biến đổi khí hậu diễn biến phức tạp, tài nguyên đất – nước suy giảm và chi phí đầu vào ngày càng gia tăng, mô hình SRI hữu cơ trên nền giống DK6 cho thấy tính thích ứng cao và khả năng nhân rộng.

Thực tiễn sản xuất khẳng định: khi áp dụng đúng quy trình kỹ thuật, kết hợp lựa chọn giống có nền tảng di truyền tốt như DK6, cây lúa không chỉ duy trì năng suất ổn định mà còn nâng cao giá trị gia tăng, giảm thiểu tác động môi trường.

Đây không đơn thuần là một mô hình kỹ thuật, mà là bước chuyển trong tư duy sản xuất – từ “tăng trưởng bằng đầu vào” sang “tối ưu hóa hệ sinh thái canh tác”. Và trong hành trình đó, giống lúa DK6 cùng sự đồng hành của doanh nghiệp như Công ty TNHH Vật tư Nông nghiệp Kiến Vàng đang đóng vai trò hạt nhân thúc đẩy phát triển nền nông nghiệp xanh, tuần hoàn và bền vững tại Hà Tĩnh.

Minh Hà