BẢO VỆ NỀN TẢNG TƯ TƯỞNG CỦA ĐẢNG, ĐẤU TRANH PHẢN BÁC CÁC QUAN ĐIỂM SAI TRÁI, THÙ ĐỊCH TRÊN CÁC LĨNH VỰC TƯ TƯỞNG – NHÌN TỪ THỰC TIỄN VÀ YÊU CẦU ĐẶT RA ĐỐI VỚI TẠP CHÍ MÔI TRƯỜNG VÀ XÃ HỘI

Bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, đấu tranh phản bác các quan điểm sai trái, thù địch trên lĩnh vực tư tưởng là nhiệm vụ có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, vừa mang tính cấp bách trước mắt, vừa mang tính chiến lược lâu dài đối với sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.

Trong bối cảnh toàn cầu hóa, hội nhập quốc tế sâu rộng và sự phát triển mạnh mẽ của khoa học – công nghệ, đặc biệt là công nghệ thông tin và mạng xã hội, cuộc đấu tranh trên mặt trận tư tưởng, lý luận ngày càng trở nên phức tạp, quyết liệt với nhiều phương thức, thủ đoạn tinh vi hơn. Trước yêu cầu đó, các cơ quan báo chí không chỉ giữ vai trò là lực lượng xung kích mà còn là “tuyến đầu” trong việc bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, định hướng dư luận xã hội và củng cố niềm tin của nhân dân. Nền tảng tư tưởng của Đảng Cộng sản Việt Nam là chủ nghĩa Mác – Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh. Đây là hệ thống lý luận khoa học, cách mạng, đã được thực tiễn lịch sử kiểm nghiệm và khẳng định giá trị bền vững. Từ khi ra đời đến nay, Đảng ta luôn kiên định, vận dụng sáng tạo và phát triển nền tảng tư tưởng đó phù hợp với điều kiện cụ thể của Việt Nam, đưa cách mạng đi từ thắng lợi này đến thắng lợi khác. Tuy nhiên, chính vì vai trò nền tảng và định hướng đó, chủ nghĩa Mác – Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh luôn là mục tiêu chống phá của các thế lực thù địch. Chúng tìm mọi cách xuyên tạc, phủ nhận, làm suy yếu niềm tin của cán bộ, đảng viên và nhân dân đối với Đảng, từ đó hướng tới mục tiêu thay đổi chế độ chính trị.

Các quan điểm sai trái, thù địch hiện nay không còn xuất hiện một cách trực diện, thô sơ như trước mà thường được ngụy trang dưới nhiều hình thức tinh vi. Một mặt, chúng lợi dụng các vấn đề thời sự, những hạn chế, yếu kém trong quản lý xã hội, đặc biệt là các lĩnh vực nhạy cảm như môi trường, đất đai, phòng chống tham nhũng, cải cách thể chế… để thổi phồng, bóp méo bản chất vấn đề. Mặt khác, chúng khai thác triệt để không gian mạng để lan truyền thông tin sai lệch, tin giả, tạo ra những “dòng chảy” dư luận tiêu cực, gây hoang mang trong xã hội. Đáng chú ý, một số quan điểm sai trái còn núp bóng dưới danh nghĩa “phản biện xã hội”, “góp ý xây dựng”, nhưng thực chất là nhằm phủ nhận vai trò lãnh đạo của Đảng, cổ xúy cho các mô hình chính trị đối lập. Bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, đấu tranh phản bác các quan điểm sai trái, thù địch trên lĩnh vực tư tưởng là một trong những nhiệm vụ trọng yếu, có ý nghĩa sống còn đối với sự nghiệp cách mạng Việt Nam trong giai đoạn hiện nay. Đây không chỉ là yêu cầu khách quan xuất phát từ quy luật vận động của đời sống chính trị - xã hội, mà còn là đòi hỏi cấp thiết trước những diễn biến phức tạp, đa chiều của tình hình thế giới và khu vực, đặc biệt trong bối cảnh bùng nổ thông tin và sự phát triển mạnh mẽ của không gian mạng.

Nền tảng tư tưởng của Đảng Cộng sản Việt Nam là chủ nghĩa Mác – Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh. Đó là hệ thống lý luận khoa học và cách mạng, được kiểm nghiệm qua thực tiễn lịch sử đấu tranh giải phóng dân tộc, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc. Chính nền tảng ấy đã soi đường, dẫn dắt cách mạng Việt Nam đi từ thắng lợi này đến thắng lợi khác, từ một nước thuộc địa, nửa phong kiến trở thành quốc gia độc lập, thống nhất, từng bước phát triển theo định hướng xã hội chủ nghĩa. Tuy nhiên, trong bối cảnh mới, khi các giá trị đa dạng, các luồng tư tưởng khác nhau cùng tồn tại và cạnh tranh, việc giữ vững và bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trở thành nhiệm vụ vừa cấp bách, vừa lâu dài.

Các thế lực thù địch luôn tìm mọi cách chống phá nền tảng tư tưởng của Đảng bằng nhiều thủ đoạn tinh vi, xảo quyệt. Chúng không chỉ công khai phủ nhận chủ nghĩa Mác – Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh mà còn lợi dụng những vấn đề “nóng” của xã hội như môi trường, biến đổi khí hậu, bất bình đẳng xã hội, tham nhũng… để xuyên tạc, bóp méo sự thật, kích động tâm lý bất mãn, làm suy giảm niềm tin của nhân dân đối với Đảng và Nhà nước. Đáng chú ý, trong thời đại số, các hoạt động chống phá không còn giới hạn trong không gian truyền thống mà lan rộng trên mạng xã hội, với tốc độ lan truyền nhanh, phạm vi ảnh hưởng rộng, gây khó khăn cho công tác quản lý và định hướng dư luận.

Trong lĩnh vực môi trường và xã hội – một lĩnh vực gắn bó trực tiếp với đời sống người dân – các quan điểm sai trái thường được ngụy trang dưới dạng “phản biện”, “bảo vệ quyền lợi cộng đồng” nhưng thực chất là nhằm gây nhiễu loạn thông tin, tạo ra sự hoài nghi và chia rẽ. Chẳng hạn, một số đối tượng cố tình thổi phồng các sự cố môi trường, quy chụp trách nhiệm một cách thiếu căn cứ, hoặc phủ nhận những nỗ lực của Nhà nước trong công tác bảo vệ môi trường và phát triển bền vững. Những luận điệu này nếu không được nhận diện và phản bác kịp thời sẽ gây ra những hệ lụy nghiêm trọng về nhận thức và niềm tin xã hội. Báo chí cách mạng giữ vai trò đặc biệt quan trọng như một lực lượng xung kích trên mặt trận tư tưởng. Với chức năng thông tin, tuyên truyền và định hướng dư luận, báo chí không chỉ góp phần truyền tải chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước mà còn trực tiếp tham gia đấu tranh phản bác các quan điểm sai trái, thù địch. Thông qua việc cung cấp thông tin chính xác, kịp thời, phân tích sâu sắc và lập luận chặt chẽ, báo chí giúp công chúng nhận diện rõ bản chất của các vấn đề, từ đó củng cố niềm tin vào con đường phát triển của đất nước.

Trong tiến trình lãnh đạo cách mạng Việt Nam, Đảng Cộng sản Việt Nam luôn xác định công tác tư tưởng là một bộ phận cấu thành đặc biệt quan trọng trong toàn bộ hoạt động của Đảng. Nền tảng tư tưởng của Đảng là chủ nghĩa Mác-Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh. Bảo vệ nền tảng tư tưởng chính là bảo vệ bản chất cách mạng và khoa học của Đảng, bảo vệ con đường đi lên chủ nghĩa xã hội mà Chủ tịch Hồ Chí Minh, Đảng ta và nhân dân ta đã lựa chọn. Trong thời đại bùng nổ thông tin và sự phát triển mạnh mẽ của không gian mạng, cuộc đấu tranh trên lĩnh vực tư tưởng diễn ra ngày càng phức tạp, quyết liệt và trực diện. Các thế lực thù địch, phản động, cơ hội chính trị không ngừng thực hiện chiến lược “diễn biến hòa bình”, thúc đẩy “tự diễn biến”, “tự chuyển hóa” trong nội bộ với những phương thức, thủ đoạn hết sức tinh vi. Chúng đặc biệt lựa chọn những vấn đề liên quan trực tiếp đến dân sinh, trong đó có môi trường và xã hội, làm mũi đột phá để xuyên tạc đường lối, chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước, nhằm gây hoài nghi, làm suy giảm niềm tin của nhân dân.

Báo chí cách mạng Việt Nam nói chung và Tạp chí Môi trường và Xã hội nói riêng đứng trước yêu cầu vừa phải thực hiện tốt chức năng thông tin khoa học, chuyên ngành, vừa phải khẳng định vai trò là lực lượng xung kích, là vũ khí tư tưởng sắc bén của Đảng trên mặt trận môi trường và xã hội. Nhận thức sâu sắc yêu cầu này, việc phân tích thực tiễn, làm rõ những yêu cầu đặt ra và đề xuất hệ thống giải pháp đồng bộ nhằm nâng cao năng lực bảo vệ nền tảng tư tưởng, đấu tranh phản bác các quan điểm sai trái, thù địch là nhiệm vụ có tính cấp thiết đối với Tạp chí Môi trường và Xã hội hiện nay.

Một buổi sinh hoạt chuyên đề của Chi bộ Tạp chí Môi trường và Xã hội

Thứ nhất, nhận thức đầy đủ về tầm quan trọng đặc biệt của việc bảo vệ nền tảng tư tưởng trong lĩnh vực môi trường và xã hội.

Nền tảng tư tưởng của Đảng không phải là một khái niệm trừu tượng. Nó được thể hiện sinh động trong Cương lĩnh, đường lối, chính sách của Đảng về mọi mặt của đời sống xã hội. Đối với lĩnh vực môi trường, tư tưởng Hồ Chí Minh về “Tết trồng cây”, về “vệ sinh phòng bệnh”, về mối quan hệ gắn bó giữa con người với thiên nhiên đã đặt nền móng cho tư duy phát triển bền vững ở Việt Nam từ rất sớm. Văn kiện Đại hội XIII của Đảng tiếp tục khẳng định quan điểm phát triển nhanh và bền vững, trong đó lấy bảo vệ môi trường sống và sức khỏe nhân dân làm mục tiêu hàng đầu, không đánh đổi môi trường lấy tăng trưởng kinh tế đơn thuần. Đây chính là sự vận dụng sáng tạo chủ nghĩa Mác-Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh vào điều kiện cụ thể của đất nước trong giai đoạn mới.

Chính vì vậy, khi các thế lực thù địch tấn công vào các chủ trương, chính sách về môi trường, về an sinh xã hội, thực chất là chúng đang tấn công vào nền tảng tư tưởng của Đảng. Chúng muốn phủ nhận tính ưu việt của chế độ xã hội chủ nghĩa, phủ nhận vai trò lãnh đạo của Đảng trong giải quyết hài hòa mối quan hệ giữa phát triển kinh tế với tiến bộ và công bằng xã hội, với bảo vệ môi trường. Từ đó, chúng hướng lái dư luận, kích động tâm lý bất mãn, tạo ra các “điểm nóng” về xã hội để chống phá. Nếu chúng ta mơ hồ, mất cảnh giác, hoặc coi việc đấu tranh phản bác là nhiệm vụ của riêng cơ quan tuyên giáo thì sẽ tự đánh mất một địa bàn quan trọng. Tạp chí Môi trường và Xã hội là cơ quan báo chí chuyên ngành, có chức năng nghiên cứu, phản biện và tuyên truyền về các vấn đề môi trường, phát triển bền vững và xã hội. Mọi bài viết, mọi ấn phẩm của Tạp chí đều phải thể hiện rõ lập trường tư tưởng của Đảng. Không thể có “vùng xám” về tư tưởng trong hoạt động báo chí. Mỗi nhà báo, mỗi biên tập viên của Tạp chí trước hết phải là một chiến sĩ trên mặt trận tư tưởng. Cây bút của người làm báo Tạp chí phải thấm nhuần thế giới quan Mác-Lênin, phương pháp luận biện chứng duy vật, phải đứng trên lập trường của Đảng, của nhân dân để xem xét, đánh giá và phản ánh các vấn đề môi trường, xã hội.

Thứ hai, nhận diện chính xác âm mưu, thủ đoạn chống phá của các thế lực thù địch trên lĩnh vực môi trường và xã hội.

Thực tiễn những năm qua cho thấy các thế lực thù địch, phản động đã và đang triệt để lợi dụng các vấn đề môi trường, xã hội để chống phá Đảng và Nhà nước ta. Sở dĩ chúng lựa chọn lĩnh vực này vì ba lý do chủ yếu. Một là, môi trường và các vấn đề xã hội có tính nhạy cảm cao, tác động trực tiếp đến đời sống, sức khỏe, sinh kế của mọi tầng lớp nhân dân. Một sự cố môi trường, một bất cập trong chính sách an sinh nếu không được thông tin kịp thời, minh bạch thì rất dễ bị thổi phồng, bóp méo để kích động tâm lý bức xúc. Hai là, lĩnh vực môi trường có tính liên ngành, liên vùng và có yếu tố quốc tế, do đó chúng dễ dàng núp bóng “khoa học”, “hội nhập” để đưa ra các yêu sách, các tiêu chuẩn phi lý nhằm can thiệp vào công việc nội bộ của Việt Nam. Ba là, lực lượng tham gia vào các hoạt động “xã hội dân sự”, “bảo vệ môi trường” rất đa dạng, bao gồm cả các tổ chức phi chính phủ nước ngoài, tạo điều kiện cho các đối tượng phản động cài cắm, lợi dụng.

Thủ đoạn của chúng ngày càng tinh vi và được che đậy dưới nhiều vỏ bọc. Khi xảy ra các sự cố môi trường như sự cố Formosa năm 2016, tình trạng ô nhiễm không khí tại các đô thị lớn, hay các vụ việc liên quan đến quy hoạch, thu hồi đất, các đối tượng phản động đã ngay lập tức quy chụp rằng đó là “lỗi hệ thống”, là “bản chất của chế độ độc đảng”. Chúng cố tình lờ đi thực tế rằng ô nhiễm môi trường là vấn đề toàn cầu, là mặt trái của quá trình công nghiệp hóa mà mọi quốc gia đều phải đối mặt. Chúng cũng phủ nhận toàn bộ nỗ lực và thành tựu của Đảng, Nhà nước ta trong hoàn thiện thể chế, như việc ban hành Luật Bảo vệ môi trường 2020 với nhiều điểm mới tiến bộ, việc cam kết mạnh mẽ tại Hội nghị COP26 về phát thải ròng bằng không vào năm 2050, hay việc triển khai hàng loạt chương trình mục tiêu quốc gia về xây dựng nông thôn mới, giảm nghèo bền vững.

Một thủ đoạn khác là tuyệt đối hóa, đối lập một cách giả tạo giữa “phát triển” và “môi trường”. Chúng rêu rao rằng Đảng, Nhà nước ta “chỉ lo thu hút đầu tư, bất chấp môi trường”, “hy sinh lợi ích của dân cho lợi ích nhóm”. Từ đó, chúng đòi Việt Nam phải từ bỏ định hướng xã hội chủ nghĩa, đi theo con đường phát triển tư bản chủ nghĩa, chấp nhận các điều kiện về “dân chủ, nhân quyền” kiểu phương Tây trong hợp tác môi trường. Nguy hiểm hơn, chúng lợi dụng các tổ chức “xã hội dân sự độc lập”, các “nhà hoạt động môi trường tự xưng” để thu thập tin tức, xuyên tạc tình hình, kêu gọi tài trợ từ nước ngoài nhằm hình thành lực lượng đối lập về chính trị. Vụ việc một số cá nhân lợi dụng danh nghĩa “chống biến đổi khí hậu” để vi phạm pháp luật Việt Nam thời gian qua là minh chứng rõ nét cho thủ đoạn này.

Trên không gian mạng, các thế lực thù địch tổ chức chiến dịch truyền thông bài bản. Chúng sử dụng hàng ngàn tài khoản mạng xã hội, các trang tin giả mạo để tạo ra “bão thông tin”, dẫn dắt các xu hướng thảo luận. Chúng cắt ghép hình ảnh, video về ô nhiễm ở nước khác rồi gán cho Việt Nam. Chúng trích dẫn cắt xén phát biểu của lãnh đạo Đảng, Nhà nước để bôi nhọ, xuyên tạc chủ trương. Chúng tung ra các “báo cáo khoa học độc lập” không có cơ sở, không được kiểm chứng để tạo cớ công kích chính sách của Việt Nam. Tất cả các hoạt động này đều nhằm một mục tiêu cuối cùng là xóa bỏ vai trò lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam, lật đổ chế độ xã hội chủ nghĩa ở nước ta.

Thứ ba, đánh giá đúng thực trạng và yêu cầu đặt ra đối với Tạp chí Môi trường và Xã hội trong thực hiện nhiệm vụ bảo vệ nền tảng tư tưởng.

Tạp chí Môi trường và Xã hội là cơ quan ngôn luận của Hội Bảo vệ Thiên nhiên và Môi trường Việt Nam. Với tôn chỉ, mục đích là diễn đàn của các nhà khoa học, nhà quản lý, doanh nghiệp và cộng đồng về lĩnh vực môi trường và phát triển bền vững, Tạp chí có những lợi thế rất căn bản trong đấu tranh tư tưởng. Lợi thế đầu tiên là tính khoa học và chuyên sâu. Tạp chí quy tụ được đội ngũ cộng tác viên là các giáo sư, tiến sĩ, chuyên gia đầu ngành về môi trường, sinh thái, xã hội học, luật học. Những luận cứ khoa học, những số liệu phân tích, đánh giá của đội ngũ này có giá trị phản bác rất cao đối với các luận điệu xuyên tạc, vốn thường dựa trên cảm tính và thông tin bị bóp méo. Lợi thế thứ hai là tính thực tiễn và gần dân. Tạp chí không chỉ đăng tải các công trình nghiên cứu hàn lâm mà còn phản ánh hơi thở của đời sống, những mô hình hay, cách làm sáng tạo và cả những bức xúc từ cơ sở. Chính nguồn thông tin từ thực tiễn sinh động này là cơ sở để đấu tranh, bởi không có lý lẽ nào thuyết phục hơn sự thật. Lợi thế thứ ba là vai trò cầu nối. Tạp chí là nơi gặp gỡ giữa nhà khoa học với nhà quản lý, giữa doanh nghiệp với cộng đồng. Vai trò này giúp Tạp chí có cái nhìn toàn diện, đa chiều, tránh phiến diện, chủ quan, từ đó tạo được sự đồng thuận xã hội.

Tuy nhiên, thẳng thắn nhìn nhận, so với yêu cầu của Nghị quyết số 35-NQ/TW của Bộ Chính trị và tình hình thực tiễn, công tác bảo vệ nền tảng tư tưởng, đấu tranh phản bác của Tạp chí vẫn còn những hạn chế nhất định. Về nội dung, tính chiến đấu, tính định hướng trong một số bài viết chưa thực sự rõ nét. Có bài viết mới chỉ dừng lại ở mức độ phản ánh hiện tượng, nêu thực trạng ô nhiễm, bất cập mà chưa luận giải sâu sắc nguyên nhân từ góc độ thể chế, chính sách, chưa làm rõ quan điểm chỉ đạo của Đảng để xử lý vấn đề, và chưa dự báo để “đánh chặn” từ xa những vấn đề mà các thế lực thù địch có thể lợi dụng. Tạp chí cũng chưa xây dựng được các chuyên mục, tuyến bài chuyên biệt, có tính định kỳ về bảo vệ nền tảng tư tưởng, về phản bác quan điểm sai trái. Công tác đấu tranh hiện nay chủ yếu vẫn là lồng ghép, nên chưa tạo được dòng chảy thông tin chủ lưu, áp đảo trên lĩnh vực này.

Về hình thức và phương thức, năng lực tác chiến trên không gian mạng của Tạp chí còn chưa đáp ứng yêu cầu. Mặc dù đã có Tạp chí điện tử và các trang mạng xã hội, nhưng tốc độ cập nhật, tính lan tỏa, sự đa dạng về hình thức thể hiện như infographic, video ngắn, podcast vẫn còn hạn chế. Trong khi đó, các thế lực thù địch lại rất nhanh nhạy, tận dụng tối đa ưu thế của mạng xã hội để phát tán thông tin xấu độc. Về đội ngũ, một bộ phận phóng viên, biên tập viên còn thiếu kiến thức hệ thống về lý luận chính trị, về lịch sử Đảng. Kỹ năng nhận diện thông tin xấu độc, kỹ năng viết chính luận, bút chiến sắc sảo vẫn chưa đồng đều. Cá biệt, vẫn còn biểu hiện né tránh những vấn đề phức tạp, nhạy cảm vì tâm lý e ngại, sợ sai sót.

Những hạn chế nêu trên đặt ra yêu cầu cấp bách phải đổi mới toàn diện, mạnh mẽ và đồng bộ hoạt động của Tạp chí. Yêu cầu đó xuất phát từ đòi hỏi của thực tiễn đấu tranh tư tưởng, từ sự tin cậy của bạn đọc và từ chính trách nhiệm chính trị của Tạp chí trước Đảng, trước nhân dân.

Thứ tư, đề xuất hệ thống giải pháp đồng bộ để Tạp chí Môi trường và Xã hội thực hiện tốt vai trò nòng cốt trong bảo vệ nền tảng tư tưởng.

Để khắc phục hạn chế và đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ, Tạp chí Môi trường và Xã hội cần triển khai đồng bộ các nhóm giải pháp sau đây.

Về công tác tư tưởng và xây dựng bản lĩnh chính trị, trước hết cấp ủy, Ban Biên tập Tạp chí phải thường xuyên quán triệt sâu sắc cho toàn thể cán bộ, phóng viên, biên tập viên về vị trí, vai trò của công tác bảo vệ nền tảng tư tưởng. Phải xác định rõ đây là nhiệm vụ chính trị trọng tâm, thường xuyên, là thước đo phẩm chất và năng lực của người làm báo cách mạng. Mỗi người làm báo của Tạp chí phải tự giác tu dưỡng, rèn luyện bản lĩnh chính trị, kiên định lập trường của Đảng, không dao động trước những luận điệu xuyên tạc. Cần tổ chức các đợt sinh hoạt chính trị chuyên đề về Nghị quyết số 35-NQ/TW, về các tác phẩm quan trọng của Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng đối với công tác tư tưởng, văn hóa. Thông qua đó xây dựng “sức đề kháng”, khả năng “tự miễn dịch” cho đội ngũ trước sự xâm nhập của thông tin xấu độc. Tinh thần phải là chủ động tiến công, không hữu khuynh, né tránh, nhưng cũng không tả khuynh, chủ quan, đơn giản.

Về đổi mới nội dung và phương thức tuyên truyền, Tạp chí cần xây dựng một chiến lược nội dung bài bản. Cần thiết lập các chuyên mục, tuyến bài chuyên sâu và duy trì định kỳ. Ví dụ, chuyên mục “Luận cứ khoa học và thực tiễn” sẽ tập trung làm rõ cơ sở lý luận và thực tiễn của các chủ trương lớn của Đảng về môi trường, như kinh tế tuần hoàn, tăng trưởng xanh, chuyển đổi năng lượng công bằng. Chuyên mục này sẽ dùng ngôn ngữ khoa học, dùng số liệu trong nước và quốc tế để khẳng định tính đúng đắn, tính ưu việt của con đường xã hội chủ nghĩa trong giải quyết vấn đề môi trường, đồng thời chỉ ra những hạn chế của mô hình tư bản chủ nghĩa khi đặt lợi nhuận lên trên hết. Chuyên mục “Vạch trần luận điệu sai trái” sẽ đi thẳng vào các vấn đề mà các thế lực thù địch thường xuyên lợi dụng để xuyên tạc. Mỗi số sẽ chọn một luận điệu, dùng phương pháp phân tích, đối chiếu, so sánh để lật tẩy bản chất phản khoa học, phản động của nó. Cách làm này giúp bạn đọc được trang bị “vũ khí lý luận” để tự mình nhận diện và phản bác.

Bên cạnh đó, Tạp chí phải thực hiện phương châm “lấy xây để chống”, “lấy tích cực đẩy lùi tiêu cực”. Cần tăng cường mạnh mẽ dòng tin, bài về gương người tốt, việc tốt, về các điển hình tiên tiến trong bảo vệ môi trường, trong xây dựng nông thôn mới, trong thực hiện an sinh xã hội. Khi những câu chuyện về cộng đồng giữ rừng, về doanh nghiệp sản xuất xanh, về chính quyền cơ sở chăm lo cho dân được lan tỏa rộng rãi, đó chính là minh chứng sinh động nhất, có sức thuyết phục nhất để bác bỏ luận điệu “Đảng không lo cho dân, cho môi trường”.

Về hình thức, Tạp chí phải đẩy mạnh hiện đại hóa. Tòa soạn phải chuyển mạnh từ tư duy “làm báo in” sang tư duy “làm báo đa nền tảng”. Mỗi một vấn đề lớn cần được thể hiện dưới nhiều hình thức. Một báo cáo khoa học khô khan có thể được chuyển thể thành infographic dễ hiểu. Một cuộc phỏng vấn chuyên gia có thể được sản xuất thành video clip ngắn hoặc podcast để lan tỏa trên mạng xã hội. Tạp chí điện tử phải là một mặt trận chủ lực, với yêu cầu thông tin nhanh, chính xác, có khả năng tương tác cao. Các trang mạng xã hội của Tạp chí phải được đầu tư chuyên nghiệp, có đội ngũ quản trị viên am hiểu công nghệ, nhanh nhạy về thông tin, kiên quyết trong đấu tranh. Phải chủ động tạo ra các chiến dịch truyền thông, các xu hướng thảo luận tích cực để dẫn dắt dư luận, lấn át thông tin xấu độc. Ngôn ngữ của Tạp chí phải đổi mới theo hướng khoa học nhưng gần dân, giản dị nhưng sâu sắc, giàu tính thuyết phục chứ không chỉ đơn thuần là mệnh lệnh hay giáo điều.

Về xây dựng lực lượng, Tạp chí cần kiện toàn Ban Chỉ đạo hoặc Tổ công tác về bảo vệ nền tảng tư tưởng do đồng chí Tổng Biên tập trực tiếp làm Trưởng ban. Tổ này có trách nhiệm thẩm định về chính trị, tư tưởng đối với các ấn phẩm quan trọng, chỉ đạo các tuyến bài đấu tranh, và là đầu mối phối hợp với Ban Chỉ đạo 35 các cấp. Song song với đó, phải xây dựng mạng lưới cộng tác viên chiến lược, bao gồm các nhà khoa học, nhà quản lý, chuyên gia pháp lý có uy tín và có bản lĩnh chính trị vững vàng. Khi có vấn đề nóng, phức tạp, Tạp chí phải huy động được ngay lực lượng này để có bài viết phân tích, định hướng kịp thời, không để tạo ra khoảng trống thông tin. Công tác đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ phóng viên, biên tập viên phải được coi trọng. Cần thường xuyên mở các lớp tập huấn về nhận diện tin giả, về kỹ năng viết chính luận, bút chiến, về kỹ năng sử dụng mạng xã hội trong đấu tranh tư tưởng. Phải xây dựng đội ngũ “nhà báo chiến sĩ” vừa hồng vừa chuyên, vừa có tâm trong sáng, vừa có bút sắc, lòng bền.

Về cơ chế phối hợp, Tạp chí không thể đơn độc tác chiến. Cần thiết lập cơ chế phối hợp chặt chẽ, thường xuyên với các cơ quan chỉ đạo, quản lý báo chí như Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch, Hội Nhà báo Việt Nam. Sự phối hợp này giúp Tạp chí nắm bắt kịp thời định hướng tuyên truyền, đồng thời nhận được sự hỗ trợ về pháp lý và chuyên môn khi xử lý các vấn đề phức tạp. Với các cơ quan quản lý nhà nước về môi trường như Bộ Nông nghiệp và Môi trường, Tạp chí cần có cơ chế cung cấp, trao đổi thông tin hai chiều. Khi có sự cố, Tạp chí được tiếp cận nguồn tin chính thống một cách nhanh nhất để thông tin đến bạn đọc, qua đó ngăn chặn tin đồn và luận điệu xuyên tạc. Ngược lại, những phát hiện, phản ánh từ cơ sở của Tạp chí sẽ là kênh thông tin quan trọng giúp cơ quan quản lý nhà nước điều chỉnh chính sách. Với các cơ quan chức năng như Bộ Công an, cần phối hợp để đấu tranh, vô hiệu hóa các hoạt động lợi dụng vấn đề môi trường để xâm phạm an ninh quốc gia. Ngoài ra, Tạp chí cần liên kết, hiệp đồng chặt chẽ với các cơ quan báo chí chủ lực của Đảng, Nhà nước như Báo Nhân Dân, Tạp chí Cộng sản, Đài Truyền hình Việt Nam, Thông tấn xã Việt Nam để tạo sức mạnh tổng hợp, cộng hưởng lan tỏa thông tin tích cực.

Thứ năm, một số kiến nghị để tạo điều kiện cho Tạp chí hoàn thành tốt nhiệm vụ.

Để các giải pháp trên đi vào thực tiễn, Tạp chí Môi trường và Xã hội kiến nghị với Trung ương Đảng, Nhà nước cần quan tâm hơn nữa đến các tạp chí khoa học, chuyên ngành trong thực hiện nhiệm vụ chính trị. Cần có cơ chế đặt hàng, giao nhiệm vụ và hỗ trợ kinh phí đối với các tuyến bài, các sản phẩm báo chí chất lượng cao phục vụ công tác bảo vệ nền tảng tư tưởng. Đây là nhiệm vụ chính trị đặc biệt, không thể chỉ trông chờ vào nguồn thu từ hoạt động sự nghiệp. Đối với Hội Bảo vệ Thiên nhiên và Môi trường Việt Nam là cơ quan chủ quản, cần tăng cường hơn nữa công tác lãnh đạo, chỉ đạo về chính trị, tư tưởng đối với Tạp chí. Cần coi chất lượng công tác tư tưởng là một trong những tiêu chí hàng đầu để đánh giá mức độ hoàn thành nhiệm vụ của Tạp chí. Về phần mình, Tạp chí Môi trường và Xã hội sẽ khẩn trương xây dựng Đề án “Nâng cao năng lực bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, đấu tranh phản bác các quan điểm sai trái, thù địch giai đoạn 2025 đến 2030”, trong đó xác định rõ mục tiêu, lộ trình, giải pháp và phân công trách nhiệm cụ thể.

Cuộc đấu tranh bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng là cuộc đấu tranh lâu dài, khó khăn và phức tạp. Trên lĩnh vực môi trường và xã hội, cuộc đấu tranh này càng đòi hỏi sự tinh tế, sắc bén và kiên trì. Bởi lẽ, kẻ địch luôn tìm cách khoét sâu vào những vấn đề dân sinh bức xúc để chia rẽ khối đại đoàn kết toàn dân tộc, để hạ thấp uy tín của Đảng. Trong bối cảnh đó, Tạp chí Môi trường và Xã hội ý thức sâu sắc rằng vinh dự càng lớn thì trách nhiệm càng nặng nề. Mỗi trang viết của Tạp chí không chỉ cung cấp tri thức khoa học mà còn phải thắp lên niềm tin, phải định hướng nhận thức, phải góp phần củng cố sự đồng thuận xã hội.

Để làm được điều đó, Tạp chí phải thực sự chuyển mình, từ vị thế của một người quan sát, phản ánh trở thành một chủ thể kiến tạo, dẫn dắt. Phải từ thế bị động đối phó sang thế chủ động tiến công. Phải từ tư duy “viết cái mình có” sang tư duy “viết cái xã hội cần, cái Đảng yêu cầu”. Mỗi nhà báo của Tạp chí phải tâm niệm lời dạy của Chủ tịch Hồ Chí Minh rằng báo chí là vũ khí sắc bén, và người làm báo là chiến sĩ cách mạng. Chỉ khi nào mỗi bài báo, mỗi ấn phẩm đều thấm đẫm tính Đảng, tính khoa học, tính nhân văn và tính chiến đấu thì khi đó Tạp chí mới hoàn thành sứ mệnh của mình.

Bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trên lĩnh vực môi trường và xã hội chính là bảo vệ quyền được sống trong môi trường trong lành, bảo vệ công bằng xã hội, bảo vệ hạnh phúc của nhân dân. Đó cũng chính là bảo vệ thành quả cách mạng, bảo vệ con đường xã hội chủ nghĩa mà toàn Đảng, toàn dân, toàn quân ta đang kiên định đi tới. Với tinh thần đó, Tạp chí Môi trường và Xã hội nguyện đoàn kết, đổi mới, sáng tạo, không ngừng nâng cao bản lĩnh chính trị, trình độ chuyên môn, nghiệp vụ, xứng đáng là tiếng nói tin cậy của Đảng, là diễn đàn của giới khoa học và nhân dân trên mặt trận môi trường và xã hội, góp phần xứng đáng vào sự nghiệp xây dựng và bảo vệ vững chắc Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa.

Đối với một tạp chí chuyên ngành như Tạp chí Môi trường và Xã hội, nhiệm vụ này càng đòi hỏi sự kết hợp chặt chẽ giữa tính khoa học và tính chiến đấu. Không chỉ dừng lại ở việc phản ánh thực tiễn hay phổ biến kiến thức, tạp chí cần chủ động tham gia vào quá trình định hình nhận thức xã hội, đặc biệt là trong những vấn đề nhạy cảm, dễ bị lợi dụng. Điều này đòi hỏi mỗi bài viết phải được xây dựng trên cơ sở nghiên cứu nghiêm túc, có luận cứ khoa học vững chắc, đồng thời thể hiện rõ quan điểm chính trị đúng đắn.

Một trong những yêu cầu quan trọng là nâng cao chất lượng đội ngũ những người làm báo. Trong điều kiện hiện nay, nhà báo không chỉ cần giỏi về chuyên môn mà còn phải có bản lĩnh chính trị vững vàng, khả năng phân tích và phản biện tốt, nhạy bén trước những diễn biến của đời sống xã hội. Chỉ khi có đủ năng lực và bản lĩnh, họ mới có thể nhận diện chính xác các thông tin sai lệch và đưa ra những phản bác thuyết phục.

Bên cạnh đó, việc ứng dụng công nghệ số và tận dụng các nền tảng truyền thông mới cũng là yếu tố không thể thiếu. Trong khi các thế lực thù địch активно sử dụng mạng xã hội để lan truyền thông tin sai lệch, thì báo chí chính thống cần chủ động “chiếm lĩnh” không gian này bằng những nội dung chất lượng, hấp dẫn và dễ tiếp cận. Việc đổi mới hình thức thể hiện, kết hợp giữa nội dung chuyên sâu và cách trình bày sinh động sẽ giúp tăng khả năng lan tỏa và tác động của thông tin chính thống.

Một vấn đề mang tính chiến lược là gắn công tác bảo vệ nền tảng tư tưởng với việc giải quyết các vấn đề thực tiễn. Trong lĩnh vực môi trường và xã hội, điều này có nghĩa là không chỉ phản bác các quan điểm sai trái mà còn phải góp phần đề xuất giải pháp, thúc đẩy những chính sách hợp lý, khả thi. Khi người dân thấy được những chuyển biến tích cực trong thực tế, niềm tin của họ đối với Đảng và Nhà nước sẽ được củng cố một cách bền vững.

Đồng thời, cần phát huy vai trò của các nhà khoa học, chuyên gia trong việc tham gia viết bài, phản biện và cung cấp luận cứ. Sự kết hợp giữa lý luận và thực tiễn, giữa khoa học và báo chí sẽ tạo nên sức mạnh tổng hợp, giúp nâng cao chất lượng và hiệu quả của công tác đấu tranh tư tưởng.

Có thể khẳng định rằng, bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng không phải là nhiệm vụ của riêng một cơ quan hay một lực lượng nào, mà là trách nhiệm chung của toàn xã hội. Tuy nhiên, với vai trò là cơ quan ngôn luận, báo chí – trong đó có Tạp chí Môi trường và Xã hội – cần đi đầu trong việc thực hiện nhiệm vụ này. Thông qua việc kiên trì, chủ động và sáng tạo trong hoạt động, tạp chí có thể góp phần xây dựng một không gian thông tin lành mạnh, củng cố sự đồng thuận xã hội và bảo vệ vững chắc nền tảng tư tưởng của Đảng trong mọi hoàn cảnh.

Trong bối cảnh thế giới tiếp tục biến động khó lường, sự cạnh tranh về tư tưởng ngày càng gay gắt, nhiệm vụ bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng càng trở nên cấp thiết hơn bao giờ hết. Điều đó đòi hỏi sự nỗ lực không ngừng, sự đổi mới tư duy và phương thức hành động của các cơ quan báo chí. Chỉ khi làm tốt vai trò của mình, báo chí mới thực sự trở thành “lá chắn” vững chắc trên mặt trận tư tưởng, góp phần bảo vệ và phát triển đất nước theo đường lối của Đảng và Nhà nước vì mục tiêu "Dân giàu Nước mạnh xã hội công bằng dân chủ văn minh".

Tác giả: Tạ Văn Mây

Bí thư Chi bộ - Tổng Biên tập Tạp chí Môi trường và Xã hội.